ΤΠΣ ΔΗΜΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

Αναφορά στον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (Νόμος 4546/2018 "Ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της Οδηγίας 2014/89/ΕΕ «περί θεσπίσεως πλαισίου για το θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό» και άλλες διατάξεις. ΦΕΚ Α’ 101/12.06.2018

Με βάση τα κείμενα (το powerpoint) που παρουσιάστηκε στην εκδήλωση της Δευτέρας 9/2/26 στο ΕΒΕΠ) που έχουμε στη διάθεσή μας ως πολίτες, (πρέπει να τονιστεί ότι κάποιοι «πολίτες» είχαν το υπό διαμόρφωση κείμενο ..... !), παρακαλώ την εξαίρετη μελετητική ομάδα να ασχοληθεί και με αυτό το σημαντικό, κατά τη γνώμη μου θέμα του MSP (Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός – ΘΧΣ).
Δεν αναφέρεται πουθενά (τουλάχιστον δεν το είδα στο κείμενο που παρουσιάστηκε) ένα από τα καταλληλότερα ευρωπαϊκά εργαλεία για να αντιμετωπίσει ακριβώς τη σχέση Πόλης–Λιμένα, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στον Πειραιά, σε συνδυασμό με τον χερσαίο σχεδιασμό που προτείνεται στο ΤΠΣ.
Στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, το Maritime Spatial Planning (MSP / ΘΧΣ) έχει αναγνωριστεί ως βασικός μηχανισμός συντονισμού μεταξύ ναυτιλίας, λιμενικών δραστηριοτήτων και λοιπών θαλάσσιων χρήσεων. Η εφαρμογή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε σύνθετα συστήματα πόλης–λιμένα (port–city interfaces), όπως αυτό του Πειραιά, όπου οι πιέσεις για χωρική ανάπτυξη, οικονομική δραστηριότητα και αστική ποιότητα ζωής συνυπάρχουν σε περιορισμένο χώρο.
Ειπώθηκε από τους μελετητές και από τους παρευρισκόμενους, ότι ο Πειραιάς αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους λιμένες της Ευρώπης, με ταυτόχρονη ανάπτυξη τόσο εμπορευματικών δραστηριοτήτων όσο και κρουαζιέρας, ακτοπλοΐας και ναυτιλιακών υπηρεσιών. Η μελετητική ομάδα κλήθηκε να αναπτύξει ένα ΤΠΣ αναδεικνύοντας και μελετώντας πως οι παραπάνω λιμενικές δραστηριότητες μπορεί να συνυπάρχουν με τον αστικό ιστό μιας πυκνοδομημένης μητροπολιτικής περιοχής. Είναι προφανές ότι η συνύπαρξη αυτή δημιουργεί έντονο ανταγωνισμό χρήσεων ιδιαίτερα στη χερσαία ζώνη.
Βασιζόμενοι, οι μελετητές, σε μεγάλο βαθμό(!) σε κείμενα και μελέτες του ΟΛΠ Α.Ε. (ΣΜΠΕ 2023, Κυκλοφοριακή μελέτη 2022, κλπ.) είναι προφανές ότι αυτή η αντίθεση και, αν θέλετε αντιπαλότητα, μεταξύ Πόλης – Λιμένα δεν αναδεικνύεται.
Στην παρουσίαση της Δευτέρας 9/2/2026 στο ΕΒΕΠ επισημάνθηκε (και από τον Κο Δήμαρχο) ο ανταγωνισμός μεταξύ λιμενικών χρήσεων και αστικής ανάπλασης, επισημαίνοντας ότι αποτελεί κεντρικό ζήτημα στον Πειραιά, καθώς κατά το παρελθόν τα θέματα αυτά αντιμετωπίζονται αποσπασματικά χωρίς ενιαίο θαλάσσιο–χερσαίο συντονισμό, μέσω Γενικών ή Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, λιμενικών master plans, κυκλοφοριακές μελέτες, κλπ.
Ένα εργαλείο θα ήταν η χρήση του πλαισίου που θέτει το ΘΧΣ στο συντονισμού ναυτιλίας, λιμενικών δραστηριοτήτων και αστικής ανάπτυξης, καθώς ανάμεσα σε άλλα το ΘΧΣ υποστηρίζει αποφάσεις που περιλαμβάνουν τη χωρική οργάνωση των ναυτιλιακών δραστηριοτήτων, τη σαφή οριοθέτηση λιμενικών λειτουργιών και τη μείωση των συγκρούσεων μεταξύ αστικών λειτουργιών – μεταφορών και περιβάλλοντος.
Κατά τη γνώμη μου η μελέτη και χρήση του ΘΧΣ θα μπορούσε, στην περίπτωση του Πειραιά, να λειτουργήσει ως πλαίσιο στρατηγικής ιεράρχησης των αστικών λειτουργιών που έρχονται σε αντίθεση με τις λιμενικές προτεραιότητες έτσι όπως εμφανίζονται στα κείμενα του ΟΛΠ Α.Ε. Με αυτόν τον τρόπο οι μελετητές θα μπορούσαν να καταγράψουν ακριβώς τα σημεία διεπαφής, όπου αυτές οι λιμενικές δραστηριότητες επηρεάζουν αρνητικά τον αστικό ιστό. Στη συνέχεια θα μπορούσαν να προχωρήσουν σε προτάσεις για μετασχηματισμό ή χωρική αποσυμπίεση, με ειδικές ζώνες ασφάλειας και λειτουργικότητας αυτών των λιμενικών δραστηριοτήτων, , καθώς ο στόχος της μελέτης είναι, μέσα από τη μελέτη των συμπλεόντων αλλά και αντικρουόμενων συμφερόντων Πόλης – Λιμένα να ωφεληθεί η Πόλη, με το κατάλληλο ΤΠΣ.
Συμπερασματικά, για να μην κουράζω :
Η μελέτη που πραγματοποιείται για το ΤΠΣ του Πειραιά θα έπρεπε να αναφέρεται και να χρησιμοποιεί τα εργαλεία ου προσφέρονται στο ΘΧΣ (ΟΔΗΓΙΑ 2014/89/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, της 23ης Ιουλίου 2014, περί θεσπίσεως πλαισίου για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό - Νόμος 4546/2018, «Ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της Οδηγίας 2014/89/ΕΕ «περί θεσπίσεως πλαισίου για το θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό» και άλλες διατάξεις. ΦΕΚ Α’ 101/12.06.2018), καθώς ένα από τα κεντρικά δόγματα του ευρωπαϊκού MSP είναι η διεπαφή θάλασσας και ξηράς (land–sea interaction.)
Ειδικά για τον Πειραιά, οι μελετητές θα εύρισκαν εργαλεία στο ΘΧΣ, για το πως προσεγγίζονται βασικά μεθοδολογικά ζητήματα, όπως : α) η συνεκτίμηση της κυκλοφορίας των οχημάτων στην πόλη [και όχι να βασίζονται σε κυκλοφοριακές μελέτες του ΟΛΠ Α.Ε., από τον ίδιο μελετητή(!)]), β) υπολογίζεται η περιβαλλοντική επιβάρυνση, γ) καταγράφεται η υποβάθμιση της αστικής ποιότητας ζωής λόγω ατμοσφαιρικής και ηχητικής ρύπανσης, δ) αποφεύγεται η μεταφοράς προβλημάτων από τη θάλασσα στην πόλη (π.χ. κυκλοφοριακό φορτίο, ρύπανση), ε) τρόπους περιορισμού ή/και αποφυγής της σύγκρουσης με λιμενικές λειτουργίες που σθεναρά προωθεί ο ΟΛΠ Α.Ε. εις βάρος της Πόλης, και που στη συγκεκριμένη φάση με μια Τοπική Αυτοδιοίκηση ανήμπορη να υπερασπιστεί τα συμφέροντα της Πόλης και των Πολιτών της, οποιαδήποτε αστική ανάπλαση μέσω ΤΠΣ κινδυνεύει να αποτύχει.