ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η ένσταση βασίζεται:
στα σχόλια πολιτών που έχουν κατατεθεί στην επίσημη πλατφόρμα διαβούλευσης,
στη συνταγματική, πολεοδομική και διοικητική νομοθεσία,
στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας,
καθώς και στα ειδικά χαρακτηριστικά της νησιωτικότητας και της δημογραφικής πραγματικότητας των Λειψών.
Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Κατά πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, ο πολεοδομικός σχεδιασμός:
αποτελεί κανονιστική διοικητική πράξη αυξημένης τυπικής ισχύος,
υπάγεται στο άρθρο 24 του Συντάγματος,
και πρέπει να στηρίζεται σε ειδική, επαρκή και σύγχρονη επιστημονική τεκμηρίωση.
(βλ. ενδεικτικά ΣτΕ 3478/2000, 2569/2004, 415/2011)
ΙΙ. ΣΥΡΡΙΚΝΩΣΗ ΟΡΙΩΝ ΟΙΚΙΣΜΟΥ – ΠΛΗΜΜΕΛΗΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ
1. Χρήση παρωχημένων δεδομένων
Η προτεινόμενη συρρίκνωση των ορίων του οικισμού Λειψών βασίζεται σε ιστορικές αποτυπώσεις προηγούμενων δεκαετιών και όχι σε επικαιροποιημένα στοιχεία πραγματικής κατοίκησης.
Το ΣτΕ έχει κρίνει ότι:
«Ο καθορισμός ή η αναθεώρηση ορίων οικισμών οφείλει να στηρίζεται σε πραγματικά δεδομένα της υφιστάμενης κατάστασης και όχι σε παρωχημένα ή θεωρητικά στοιχεία».
(ΣτΕ 2153/2015, 805/2016)
Η παράλειψη αυτή συνιστά πλημμέλεια αιτιολογίας και καθιστά τη ρύθμιση ακυρωτέα.
2. Παράβαση αρχής αναλογικότητας
Η συρρίκνωση επιφέρει:
απώλεια οικοδομησιμότητας,
ουσιώδη περιορισμό της χρήσης ιδιοκτησιών,
χωρίς να τεκμηριώνεται ότι:
το μέτρο είναι αναγκαίο,
ή ότι δεν υφίστανται ηπιότερες λύσεις.
Το ΣτΕ έχει επανειλημμένα κρίνει ότι:
«Πολεοδομικοί περιορισμοί που επιβάλλονται χωρίς στάθμιση και χωρίς εξέταση εναλλακτικών λύσεων παραβιάζουν την αρχή της αναλογικότητας».
(ΣτΕ 1092/2013, 3754/2014, 1421/2017)
ΙΙΙ. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ – ΑΡΘΡΟ 17 ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
Η αφαίρεση οικοδομήσιμων εκτάσεων από τα όρια οικισμού, χωρίς πρόβλεψη αντιστάθμισης ή αποζημίωσης, συνιστά σοβαρό περιορισμό της ιδιοκτησίας.
Κατά το ΣτΕ:
«Ο πολεοδομικός σχεδιασμός δεν επιτρέπεται να οδηγεί σε πλήρη ή ουσιώδη αποστέρηση της δυνατότητας αξιοποίησης της ιδιοκτησίας, χωρίς ειδική αιτιολόγηση και στάθμιση δημοσίου συμφέροντος».
(ΣτΕ 2859/2009, 4492/2013, 2036/2016)
Η προσβαλλόμενη ρύθμιση δεν πληροί τα ανωτέρω κριτήρια.
IV. ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑ – ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΤΑΘΜΙΣΗΣ
Οι Λειψοί αποτελούν μικρό, απομονωμένο νησιωτικό δήμο.
Το ΣτΕ έχει ρητώς δεχθεί ότι:
«Η νησιωτικότητα συνιστά ιδιαίτερο χωρικό και κοινωνικό χαρακτηριστικό, το οποίο επιβάλλει ειδική κανονιστική μεταχείριση στον χωρικό σχεδιασμό».
(ΣτΕ 519/2014, 1990/2016, 1268/2019)
Η έλλειψη ειδικής στάθμισης των συνθηκών αυτών καθιστά τον σχεδιασμό νομικά πλημμελή.
V. ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ – ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ
Κατά πάγια νομολογία:
«Η διοίκηση οφείλει να απαντά αιτιολογημένα σε ουσιώδεις και επαναλαμβανόμενες παρατηρήσεις των πολιτών στο πλαίσιο δημόσιας διαβούλευσης».
(ΣτΕ 1816/2012, 4447/2015)
Η απλή καταγραφή σχολίων χωρίς ειδική απάντηση συνιστά παράβαση της αρχής της χρηστής διοίκησης και οδηγεί σε ακυρωσιμότητα της κανονιστικής πράξης.
VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ – ΝΟΜΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ
Υπό το φως:
της ανωτέρω νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας,
της συνταγματικής προστασίας του χώρου και της ιδιοκτησίας,
και των ειδικών χαρακτηριστικών της νησιωτικότητας,
η προτεινόμενη συρρίκνωση των ορίων οικισμού Λειψών στερείται επαρκούς νόμιμης βάσης, παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του πολεοδομικού δικαίου και καθίσταται ακυρωτέα.
Ζητείται:
Η απόσυρση ή ουσιώδης αναθεώρηση των σχετικών ρυθμίσεων.
Η εκ νέου χάραξη ορίων με βάση σύγχρονα και πραγματικά δεδομένα.
Η ειδική στάθμιση της νησιωτικότητας και της δημογραφικής βιωσιμότητας.