ΤΠΣ ΔΗΜΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

Παλατάκι δημοτική περιουσία

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο Δήμου Πειραιά

Θέμα: Ιδιοκτησιακό καθεστώς και θεσμική εκκρεμότητα στην περιοχή Βασιλικού Περιπτέρου – Σχολής Ναυτικών Δοκίμων – Ακτής Ξαβερίου

Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο του Δήμος Πειραιά, επισημαίνεται σοβαρή και διαχρονική θεσμική εκκρεμότητα που αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς εκτεταμένης περιοχής από το Βασιλικό Περίπτερο έως και τμήμα της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων και της Ακτής Ξαβερίου.

Η εν λόγω περιοχή δεν αποτελεί δημόσιο κτήμα, αλλά δημοτική περιουσία, η οποία παραχωρήθηκε στον Δήμο Πειραιά από το Ελληνικό Δημόσιο με διαδοχικές πράξεις παραχώρησης (1877–1879), υπό ρητό όρο χρήσης για κοινωφελείς σκοπούς (φιλανθρωπικά ιδρύματα και δενδροφύτευση). Ο όρος αυτός υλοποιήθηκε ιστορικά, τόσο με την ίδρυση του Χατζηκυριάκειου Ορφανοτροφείου Θηλέων όσο και με τη δημιουργία του βασιλικού κήπου και του Βασιλικού Περιπτέρου.

Κατά το έτος 1924, με το Ψήφισμα της Δ΄ Συντακτικής Συνέλευσης περί εκπτώσεως της Δυναστείας και ανακηρύξεως της Δημοκρατίας, προβλέφθηκε ρητά ότι κτήματα περιελθόντα εις μέλη της εκπτώτου δυναστείας εκ δωρεάς των δήμων, περιέρχονται αυτοδικαίως εις τούτους. Παρά ταύτα, το Ελληνικό Δημόσιο ουδέποτε επέστρεψε την εν λόγω έκταση στον Δήμο Πειραιά, μολονότι προχώρησε έκτοτε σε διαδοχικές απαλλοτριώσεις, γεγονός που συνιστά έμμεση αναγνώριση ότι η γη δεν ανήκε στο Δημόσιο.

Στη διάρκεια του 20ού αιώνα πραγματοποιήθηκαν πολλαπλές απαλλοτριώσεις και επεκτάσεις της χερσαίας ζώνης του λιμένα, χωρίς την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης προς τον Δήμο Πειραιά, κατά παράβαση του Συντάγματος. Η αντισυνταγματικότητα τέτοιων πρακτικών έχει επιβεβαιωθεί με αποφάσεις της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου και του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οποίες ωστόσο δεν υλοποιήθηκαν διοικητικά.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά το γεγονός ότι ο Οργανισμός Λιμένος Πειραιώς, στον οποίο παραχωρήθηκε κατά χρήση τμήμα της περιοχής, έπαψε από το 1999 να αποτελεί Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου και, μετά το 2016, λειτουργεί ως ανώνυμη εταιρεία ιδιωτικού δικαίου με αποκλειστικό σκοπό το οικονομικό κέρδος. Ως εκ τούτου, εξέλιπε ο δημόσιος χαρακτήρας και ο κοινωνικός σκοπός που δικαιολογούσε ιστορικά την παραχώρηση χρήσης δημοτικής γης.

Το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο οφείλει:

να καταγράψει ρητά την εκκρεμότητα και την αμφισβήτηση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της περιοχής,

να μην νομιμοποιήσει εκ των υστέρων διοικητικές πράξεις ή χρήσεις που στηρίζονται σε μη αποκατεστημένες απαλλοτριώσεις,

να διασφαλίσει ότι ο χωρικός σχεδιασμός δεν προδικάζει ζητήματα κυριότητας εις βάρος της δημοτικής περιουσίας,

να προβλέψει κατευθύνσεις που συνάδουν με τον κοινωφελή χαρακτήρα, το πράσινο, την πολιτιστική κληρονομιά και το άρθρο 24 του Συντάγματος.

Η παράλειψη ενσωμάτωσης της παραπάνω θεσμικής πραγματικότητας στο ΤΠΣ θα συνιστούσε σοβαρό έλλειμμα σχεδιασμού και αντίθεση με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης, της χρηστής διοίκησης και της συνταγματικής προστασίας της δημόσιας και δημοτικής περιουσίας.

Ζητείται, συνεπώς, η ρητή αποτύπωση του ζητήματος στο ΤΠΣ και η πρόβλεψη ότι κάθε μελλοντικός σχεδιασμός ή έργο στην περιοχή τελεί υπό την αίρεση της οριστικής αποκατάστασης του ιδιοκτησιακού καθεστώτος.