ΤΠΣ ΔΗΜΟΥ ΤΡΙΠΟΛΗΣ II

Σχόλια για ΤΠΣ -Περιοχή : Οικισμοί Κεραστάρι Αραχαμιτες, Ασέα, Αθήναιον

Σχόλια για ΤΠΣ -Περιοχή. Οικισμοί Κεραστάρι Αραχαμιτες, Ασέα, Αθήναιον.

Χαρακτηριστικά περιοχής:
Πρόκειται για ημιορεινή περιοχή με αγρο-κτηνοτροφικό προφιλ . Οι οικισμοί είναι στους πρόποδες του όρους Άγιο-Λιάς, που καλύπτεται από καστανιές, πεύκα και αυτοφυείς δρυς. Υπάρχει άμεση οδική πρόσβαση των οικισμών καθώς γειτνιάζουν δυτικά με τον παλαιό και νέο αυτοκινητόδρομο. Σημαντικό αστικό κέντρο αποτελεί και η κοντινή Μεγαλόπολη εκτός της Τρίπολης.
Ο πληθυσμός βαίνει μειούμενος λόγω της γήρανσης, της κλιματικής κρίσης που έχει μειώσει τα έσοδα από αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες και της εσωτερικής αστυφιλίας ως συνέπεια της έλλειψης ποιοτικών θέσεων εργασίας. Λειτουργούν 2 βιομηχανικές μονάδες (εργοστάσιο επεξεργασίας απορριμμάτων “Παλαιόχουνη” και Εργοστάσιο επεξεργασίας ζωικών υποπροϊόντων).

Ιστορικό/ αρχαιολογικό υπόβαθρο: Η περιοχή συνδέεται με ένα ισχυρό τοπόσημο: το Μαίναλο. Το Μαινάλιον όρος στην Αρκαδία ήταν γνωστό στην αρχαιότητα ως το ιερό βουνό του θεού Πάνα και ο τόπος όπου τάφηκε ο Αρκάς, ο γενάρχης όλων των Αρκάδων. Μόλις το 2011 (μετά τις ανασκαφές του Φινλανδικού Ινστιτούτου Αθηνών ) όμως το Μαινάλιον όρος ταυτίστηκε με ασφάλεια με το σημερινό βουνό του Αγιο-Λιά, στους πρόποδες του οποίου βρίσκονται τα σύγχρονα χωριά Αραχαμίτες, Ασέα, Αθηναίον και Κεραστάρι. Η περιοχή της δημοτικής ενότητας Βαλτετσίου υπήρξε ο χώρος που ζούσε η Μαινάλια φυλή των αρχαίων Αρκάδων.
Για περισσότερα https://www.melissabooks.com/product-page/mainalia-the-forgotten-history-of-an-arcadian-tribe και για μια σύντομη επισκόπηση του βιβλίου εδώ https://bmcr.brynmawr.edu/2024/2024.05.26/
Στην κορυφή υπάρχουν ερείπια αρχαίου ναού Αθηνάς, στον οποίο αναφέρεται ο Παυσανίας. Στην Κάτω Ασέα, βρίσκονται τα ερείπια της αρχαίας Ασέας και πιο πέρα οι πηγές το Αλφειού στο ιστορικό Φραγκόβρυσο.
Πολιτιστικό υπόβαθρο: δραστηριοποιούνται δυναμικοί τοπικοί σύλλογοι με πολυσχιδείς δραστηριότητες όπως τη διοργάνωση του Μαινάλιου δρόμου, το φεστιβάλ Ασέας (τόπος γέννησης του ποιητή Νίκου Γκάτσου) , την εκπαίδευση νέων στο μικρό αστεροσκοπείο Ασέας και τα αστρονομικά συνέδρια που γίνονται στο Κεραστάρι με συμμετοχή ερευνητών από όλο τον κόσμο, κάθε 5 χρόνια.

Προτάσεις:
Α. Ήπια ανάπτυξη
Να αποτυπωθεί στη μελέτη σας η μοναδική ιστορικότητα και η δυναμική του χώρου ως πολιτιστικός, φυσιολατρικός και αρχαιολογικός προορισμός και να προτείνετε συγκεκριμένα και πραγματοποιήσιμα σχέδια για ανάπτυξη, ως αντίβαρο στην μείωση του πληθυσμού. Το σχέδιο να ενισχύει τις αγροτο-κτηνοτροφικές δραστηριότητες. Να προστατευθεί η ευρύτερη περιοχή του Αγιο-Λιά, του καταφυγίου άγριας ζωής και των οικισμών από οχλήσεις που προκαλούν οι βιομηχανικές μονάδες και οι ΑΠΕ.
Κάποιες επιμέρους ενδεικτικές προτάσεις.

-ανάδειξη και προστασία των παραδοσιακών μονοπατιών και των χώρων υπαίθριου εναλλακτικού τουρισμού. χάραξη / αξιοποίηση μονοπατιών στην ευρύτερη περιοχή του όρους και των οικισμών: στο δάσος Κερασταρίου, Ασεας, Αραχαμιτας και στο γειτονικό φαράγγι του ποταμού Ελισσονα (βρίσκεται στα δυτικά όρια της ΔΕ Βαλτετσίου). Επίσης οι δασωμένες με δρυς πεδινές περιοχές νοτιοδυτικά του Κερασταρίου -οι οποίες βρίσκονται μέσα στο καταφύγιο άγριας ζωής της περιοχής μας Κ708 - προσφέρονται για πεζοπορία, ποδήλατο βουνού ή μηχανοκίνητη περιήγηση με δίτροχα ή τετράτροχα καθώς υπάρχουν ήδη πολύ αγροτικοί/δασικοί δρόμοι. Τέτοιες δραστηριότητες γίνονται και σήμερα σποραδικά από ομάδες που ξεκινούν από την Μεγαλόπολη (https://megalopoli.gov.gr/megalopolis-gravel-classic-%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%82-26-27-%CE%B1%CF%80%CF%81%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%BF%CF%85/). Πιθανή σύνδεση/ συνέργεια με τους οργανισμούς που διευθύνουν τα μονοπάτια του ορεινού όγκου του Μαινάλου στη Γορτυνία.

- οικοτουριστικη ανάπτυξη με αιχμή τα γαλακτοκομικά / μελισσοκομικά/ γεωργικά προϊόντα.
- αξιοποίηση του ξενώνα Κερασταρίου και του υφιστάμενου δικτύου οπτικών ινών, βελτίωση της ασύρματης λήψης στους οικισμούς και ανάπτυξη δωρεάν ασύρματου δικτύου ως μέσο εξυπηρέτησης επισκεπτών
- ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων περιμετρικά του Άγιου Ηλία, με μότο την αποκάλυψη του πραγματικού Μαίναλου ώστε να αποτελέσει εναλλακτικός προορισμός για τους αρχαιολάτρες. Ήδη, προς αυτή την κατεύθυνση γίνεται κάθε χρόνο ο Μαινάλιος αγώνας δρόμου που διατρέχει περιμετρικά το βουνό και περνά μέσα από τα χωριά Ασέα, Αραχαμιτες, Αθήναιον και Κεραστάρι, με συμμετοχή πάνω από 100 αθλητών.

- ορισμός του όρους Άγιος Ηλίας και του αυτοφυούς δάσους Κερασταρίου, ως προστατευόμενη περιοχή λόγω φυσικού κάλλους και των αρχαιοτήτων. Κρίνεται απαραίτητο ως προστασία από τις ΑΠΕ/ ανεμογεννήτριες.

Β. Χωροθέτηση βιομηχανικής δραστηριότητας και χρήσεις γης

Ζητάμε να αποτυπωθούν πλήρως στο σχέδιο οι βιομηχανικές μονάδες που λειτουργούν και αυτές που σχεδιάζονται και να γίνει χωροθέτηση λαμβάνοντας υπόψη όσα αναφέρθηκαν στην πρόταση Α. Ζητάμε να ενσωματωθούν αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια, να εξεταστούν εναλλακτικές τοποθεσίες με μικρότερη περιβαλλοντική επιβάρυνση και να υπάρξει ουσιαστική διαβούλευση με την τοπική κοινωνία.
Ανάμεσα σε Κεραστάρι και Παλαιόχουνη και κυρίως γύρω από το εργοστάσιο της ΤΕΡΝΑ υπάρχει έντονη πίεση από σχεδιαζόμενες βιομηχανικές δραστηριότητας και μονάδες ΑΠΕ. Παρά το γεγονός ότι προσφέρουν θέσεις εργασίας, όχι όμως ποιοτικές και άρα μη ελκυστικές , υπάρχει ο κίνδυνος να έχουμε μελλοντικά μια Άτυπη Βιομηχανική Συγκέντρωση (ΑΒΣ). Προς αυτό συντελεί η εγγύτητα σε αυτοκινητοδρόμους, η ύπαρξη υδροφόρου ορίζοντα, η μεγάλη απόσταση από αστικά κέντρα και η ευκολία με την οποία δίνονται άδειες, χωρίς οργανωμένο σχέδιο, ακόμα και μέσα στο καταφύγιο άγριας ζωής .
Στο πλαίσιο του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου, ζητάμε να προβλεφθεί σαφής χωροθέτηση των υφιστάμενων και μελλοντικών βιομηχανικών μονάδων στην περιοχή, καθώς και ορισμός χρήσεων γης που να λαμβάνει υπόψη τη φέρουσα ικανότητα του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Ήδη λειτουργούν στην περιοχή (στοιχεία από ΡΑΑΕΥ, άδειες από περιφέρεια και Δήμο):
• Το εργοστάσιο επεξεργασίας απορριμμάτων “Παλαιόχουνη”, που δέχεται απορρίμματα από τρεις νομούς και ΧΥΤΥ. Επίσης μονάδα παραγωγής βιοαερίου και ηλεκτρικής ενέργειας (2 MW). Εταιρεία :ΤΕΡΝΑ
• Εργοστάσιο επεξεργασίας ζωικών υποπροϊόντων. Εταιρεία : FARGECO HELLAS
Επιπλέον, έχουν αδειοδοτηθεί ή δρομολογούνται:
• Δύο μονάδες αποθήκευσης ενέργειας (150 MW) σε 196 κοντέινερ. Χωρίζεται σε 2 τμήματα που και τα 2 βρίσκονται μέσα στο καταφύγιο αγριάς ζωής Κ708 (παρά τον ισχυρισμό της ΜΠΕ). Εταιρεία :ΤΕΡΝΑ
• Νέο εργοστάσιο ανακύκλωσης πλαστικών. Έχουν ξεκινήσει οι εργασίες ερευνητικών εκσκαφών. Το μεγαλύτερο μέρος βρίσκεται μέσα στο καταφύγιο αγριάς ζωής Κ708. Εταιρεία : Ανακύκλωση Πλαστικών Αρκαδίας Μονοπρόσωπη Α.Ε, θυγατρικη της ΤΕΡΝΑ
• Φωτοβολταϊκός σταθμός 6 MW σε γειτνίαση με το εργοστάσιο απορριμμάτων και μικρότεροι σταθμοί στο Κεραστάρι.
Σε περιμετρικά από τις παραπάνω εγκαταστάσεις λειτουργούν κτηνοτροφικές μονάδες, γεγονός που εντείνει την ανάγκη για αυστηρό έλεγχο των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, καθώς υπάρχει κίνδυνος διασταυρούμενης ρύπανσης, οσμών και υποβάθμισης της αγροτικής παραγωγής. Οι οσμές παρατηρούνται ήδη περιστασιακά ανάλογα με την φορά του ανέμου.
Η συγκέντρωση τόσων μονάδων δημιουργεί σωρευτική περιβαλλοντική επιβάρυνση, με κινδύνους για:
• Υπεράντληση του υδροφόρου ορίζοντα.
• Οσμές, οπτική και ακουστική όχληση.
• Υποβάθμιση του φυσικού και πολιτιστικού τοπίου.
• Υποβάθμιση της ζωής των κατοίκων, των περιουσιών τους και αποθάρρυνση των επισκεπτών.
Επισημαίνουμε ότι οι κάτοικοι έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας για τις μονάδες που βρίσκονται σε λειτουργία λόγω των οχλήσεων, γεγονός που καταδεικνύει την ανάγκη για σχεδιασμό. Ζητάμε να ενσωματωθούν αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια, να εξεταστούν εναλλακτικές τοποθεσίες με μικρότερη περιβαλλοντική επιβάρυνση και να υπάρξει ουσιαστική διαβούλευση με την τοπική κοινωνία.
Γ. Χρήσεις Γης: Ζητάμε σαφή περιγραφή των επιτρεπόμενων χρήσεων γης, με σαφή διάκριση μεταξύ οικιστικών, αγροτικών, βιομηχανικών και προστατευόμενων περιοχών ( ΚΑΖ 708, ρεμάτων και πηγών Αλφειού ποταμού).
Δ. Περιβαλλοντικοί Περιορισμοί
Αξιολόγηση Φέρουσας Ικανότητας: Να ληφθεί υπόψη η δυνατότητα της περιοχής να υποστηρίξει βιομηχανικές δραστηριότητες χωρίς να υποβαθμιστεί το περιβάλλον, δεδομένου ότι είναι πρωτίστως αγρο-κτηνοτροφική περιοχή.
Προστασία Ευαίσθητων Περιοχών: Να αποκλισθεί από βιομηχανική χρήση οι περιοχές με οικολογική, αρχαιολογική ή αισθητική αξία όπως αυτές περιγράφησαν παραπάνω .
Μέτρα για την Κλιματική Αλλαγή: να ενσωματωθούν στρατηγικές για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, περιορίζοντας δραστηριότητες που επιβαρύνουν το μικροκλίμα και τους φυσικούς πόρους της περιοχής μας.

Γιάννα Β. και Σπύρος Κ.