ΕΠΣ ΔΥΤΙΚΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ: ΔΗΜΟΥ ΚΥΘΝΟΥ - ΔΗΜΟΥ ΣΕΡΙΦΟΥ - ΔΗΜΟΥ ΣΙΦΝΟΥ - ΔΗΜΟΥ ΚΙΜΩΛΟΥ - ΔΗΜΟΥ ΜΗΛΟΥ

ΑΝΤΩΝΑΚΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Λαμβάνοντας υπόψη το περιεχόμενο του προτεινόμενου Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου, θεωρώ χρήσιμο να επισημανθούν ορισμένα σημεία που αφορούν τη χωρική οργάνωση, την προστασία του τοπίου και τη λειτουργικότητα του νησιού, με στόχο την ενίσχυση της θεσμικής σαφήνειας και της κοινωνικής ισορροπίας.

Οι παρατηρήσεις που ακολουθούν δεν αμφισβητούν τις γενικές κατευθύνσεις του σχεδιασμού, αλλά εστιάζουν σε ζητήματα που θεωρούνται κρίσιμα για τη Σέριφο και χρειάζονται πιο ρητή και δεσμευτική αποτύπωση.

1. Αρτιότητα, θεσμική συνέχεια και ασφάλεια δικαίου

Η Πολιτεία οφείλει να λειτουργεί με συνέχεια και συνέπεια στον χωρικό σχεδιασμό. Για περισσότερα από τριάντα χρόνια στη Σέριφο πραγματοποιούνται αγοραπωλησίες και μεταβιβάσεις ακινήτων με βάση το ίδιο θεσμικό καθεστώς αρτιότητας, επί του οποίου έχουν καταβληθεί φόροι και λοιπές υποχρεώσεις προς το Δημόσιο.

Η προστασία του περιβάλλοντος μπορεί και πρέπει να επιτευχθεί χωρίς αλλαγή των ορίων αρτιότητας. Η εφαρμογή της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, σύμφωνα με την οποία οικοδομήσιμα θεωρούνται μόνο τα ακίνητα με πρόσωπο σε αναγνωρισμένο δρόμο, περιορίζει ήδη σημαντικά τον αριθμό των οικοδομήσιμων γηπέδων. Το δεδομένο αυτό πρέπει να συνεκτιμηθεί στον συνολικό σχεδιασμό.

2. Κλίμακα τουριστικής ανάπτυξης

Στο ΕΠΣ γίνεται αναφορά σε ήπιες και ποιοτικές μορφές τουρισμού, χωρίς όμως σαφή ποσοτικό προσδιορισμό της επιτρεπόμενης κλίμακας. Κρίνεται απαραίτητο να οριστεί ρητά ανώτατο όριο δυναμικότητας για τις τουριστικές μονάδες.

Θεωρείται σκόπιμο η τουριστική ανάπτυξη να παραμείνει μικρής κλίμακας, με σαφώς καθορισμένο ανώτατο αριθμό κλινών ανά μονάδα (ενδεικτικά έως 60 κλίνες), ώστε να διασφαλίζεται η συμβατότητα με τη φέρουσα ικανότητα και τον χαρακτήρα του νησιού.

3. Μεικτός χαρακτήρας χρήσεων και διάχυτη κατοίκηση

Βασικό χαρακτηριστικό της Σερίφου είναι η ιστορικά διάχυτη κατοίκηση σε όλη την έκταση του νησιού. Η κατοικία συνυπήρχε με την αγροτική δραστηριότητα μέσω απλών, μικρής κλίμακας κτισμάτων («κελιά»), που εξυπηρετούσαν διαμονή, αποθήκευση και κτηνοτροφία.

Στις σημερινές συνθήκες, η αγροτική δραστηριότητα προϋποθέτει προσβασιμότητα και βασικές υποδομές. Η προσέγγιση κατά την οποία οι μη προσβάσιμες εκτάσεις χαρακτηρίζονται αποκλειστικά ως αγροτικές και οι προσβάσιμες κατευθύνονται κυρίως σε τουριστικές χρήσεις, οδηγεί στην πράξη σε υποβάθμιση της αγροτικής λειτουργίας. Για τον λόγο αυτό, η πρόβλεψη μεικτών χρήσεων, με εξαίρεση τους οργανωμένους οικισμούς, αποτελεί βασική προϋπόθεση ισορροπίας.

4. Αγροτική και γεωργική γη – υδατικοί πόροι

Ως περιοχή καθαρά αγροτικής και γεωργικής χρήσης προτείνεται η ζώνη από το φράγμα έως τα δημοτικά πηγάδια του Δήμου, για λόγους προστασίας των υδατικών πόρων. Η γεωργική γη της περιοχής αυτής μπορεί να λειτουργεί με αξιοποίηση του νερού του φράγματος, με οργανωμένο και ελεγχόμενο τρόπο.

Στην υπόλοιπη έκταση του νησιού, η πρόβλεψη μεικτών χρήσεων κρίνεται καταλληλότερη.

Η περιοχή της Νόχτας αποτελεί κομβικό σημείο προστασίας των δημοτικών πηγαδιών και απαιτεί αυξημένη μέριμνα. Οι δραστηριότητες που δημιουργούν οπτική ή περιβαλλοντική όχληση θα πρέπει, σε βάθος χρόνου (ενδεικτικά 20-30ετίας), να μετακινηθούν κοντά στον βιολογικό καθαρισμό και τον ΧΥΤΑ, χωρίς να επιτρέπονται νέες δράσεις βιομηχανικού χαρακτήρα.

5. Οικισμοί

Χώρα

Η Χώρα απαιτεί αυξημένη προστασία της κλίμακας και του ύφους της. Νέα κτίσματα μεγάλου όγκου ή ύψους και εξώστες δεν συνάδουν με τον χαρακτήρα της. Αντί εξωστών, ο ανώτερος όροφος μπορεί να λειτουργεί ως αυλή του υποκείμενου.

Παναγία – Γαλανή – Καλίτσος – Πύργος

Οι οικισμοί αυτοί έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο διαβούλευσης με προτεινόμενα όρια, τα οποία, με βάση τις σημερινές ανάγκες, πρέπει να θεωρηθούν ως ελάχιστη βάση σχεδιασμού. Υπάρχει δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης και μπορεί να προβλεφθεί χωροθέτηση βιολογικού καθαρισμού μεταξύ Πύργου και Παναγίας.

Συκαμιά – Κουταλάς

Για τους παραλιακούς οικισμούς Συκαμιά και Κουταλάς έχει προηγηθεί διαδικασία διαβούλευσης, στο πλαίσιο της οποίας είχαν προταθεί όρια οικισμών. Τα όρια αυτά δεν προχώρησαν, κυρίως λόγω της μη ολοκλήρωσης οριοθέτησης των ρεμάτων, και όχι λόγω χωρικής ή λειτουργικής αστοχίας των προτάσεων και στους δύο οικισμούς έχουν προηγηθεί διαβουλεύσεις και προτάσεις ορίων.
Στη Συκαμιά η δόμηση συγκροτείται σε σαφή συνεκτικά τμήματα, ενώ στον Κουταλά τα προτεινόμενα όρια ακολουθούν λειτουργικά τον οικισμό. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να ληφθούν υπόψη.

Στη Συκαμιά, μεγάλο μέρος της παραλιακής και πέριξ έκτασης παραμένει αδόμητο λόγω ιδιοκτησιακού καθεστώτος (ιδιοκτησία της Μονής). Η υφιστάμενη δόμηση συγκροτείται σε ένα ή δύο σαφή και συνεκτικά τμήματα, τα οποία αποτυπώνουν ξεκάθαρα τον πραγματικό οικιστικό πυρήνα και μπορούν να αποτελέσουν βάση για τον καθορισμό ορίων.

Στον Κουταλά, έχει προηγηθεί αντίστοιχα διαδικασία διαβούλευσης και έχουν αναρτηθεί συγκεκριμένα όρια οικισμού. Τα όρια αυτά ξεκινούσαν από το παραλιακό μέτωπο, ανηφόριζαν έως τη δεξαμενή του οικισμού και ακολουθούσαν τον περιμετρικό δρόμο, αποτυπώνοντας με σαφήνεια τη λειτουργική και χωρική έκταση του οικισμού.

Θεωρείται σημαντικό οι μελετητές να λάβουν υπόψη τους τα αποτελέσματα των προηγούμενων διαβουλεύσεων και τις ήδη διατυπωμένες χωρικές προτάσεις, οι οποίες βασίζονται στην πραγματική εξέλιξη και λειτουργία των οικισμών.

Λιβάδι

Το Λιβάδι αποτελεί ιδιόρρυθμο οικισμό. Το παραλιακό μέτωπο είναι ήδη συνεχώς δομημένο και τα όρια του οικισμού πρέπει να επεκταθούν έως το άκρο της παραλίας (Αυλώμονας). Απαιτούνται κοιτοστρώσεις ρεμάτων για αντιπλημμυρική προστασία και δυνατότητα θερινής χρήσης ως δρόμων, καθώς και δημιουργία παράλληλου δρόμου στο πίσω μέρος του οικισμού.

Μέγα Λιβάδι

Το Μέγα Λιβάδι έχει ιδιαίτερο ιστορικό και μεταλλευτικό χαρακτήρα που απαιτεί ειδική προστασία.
Μπορεί να εξεταστεί συνεργασία με φορείς κοινωφελούς χαρακτήρα, όπως η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, για την «υιοθέτηση» και ανάδειξη της περιοχής.
Ανεξάρτητα από το ιδιοκτησιακό καθεστώς, το τι συμβαίνει πάνω στη γη αποτελεί συλλογική υπόθεση και ιστορική ευθύνη

Γάνεμα
καταγράφεται σαν οικισμός και έχει και άτομα που απογράφονται εκεί . σαν όριο προτείνω να είναι η άσφαλτος και σαν ακριανά όρια οι παλαιοί αγροτικοί δρόμοι στα άκρα της παραλίας

6. Περιοχές Natura – Όροι δόμησης

Στις περιοχές Natura να συνεχίσει να ισχύει το καθεστώς του Π.Δ. Σιφουνάκη έως την έκδοση νέων διατάξεων, με τις εξής εξειδικεύσεις:

Δόμηση μόνο με απλά γεωμετρικά σχήματα (τετράγωνα ή παραλληλόγραμμα).

Υλικά και χρώματα αποκλειστικά λευκά ή φυσική πέτρα.

Μέγιστο ύψος αυστηρά έως 7 μέτρα.

Υπόσκαφα μόνο λόγω κλίσης, χωρίς πρόσθετα τετραγωνικά.

Δυνατότητα αλλαγής χρήσης σε υφιστάμενα νόμιμα κτίσματα.

7. Πισίνες – ενιαίο πλαίσιο για όλο το νησί

Οι πισίνες να αντιμετωπίζονται ενιαία σε όλο το νησί, με ανώτατο όριο επιφάνειας έως 40 τ.μ.
Να λειτουργούν και ως δεξαμενές πυρόσβεσης, με αντλητικό σύστημα.
Να είναι υποχρεωτική η κατασκευή δεξαμενής συλλογής βρόχινου νερού, επιπλέον της δόμησης, αποκλειστικά για την πλήρωση της πισίνας.
Να μην επιτρέπεται η πλήρωση από γεωτρήσεις ή δίκτυα ύδρευσης.

8 Υγεία και ασφάλεια
Να γίνει πρόβλεψη σε όλο το νησί να μπορεί να χωροθετηθεί μικρο αεροδρομίο ουτώς ώστε αν χρειαστεί αεροδιακομιδή να μπορεί να γίνει

Η Σέριφος χρειάζεται έναν σχεδιασμό που να σέβεται την ιστορία, το τοπίο, τους φυσικούς πόρους και τη διάχυτη κοινωνική της δομή.
Ο χωρικός σχεδιασμός οφείλει να λειτουργεί με συνέπεια, σαφήνεια και μέτρο, διασφαλίζοντας ότι η ανάπτυξη δεν υπονομεύει τις βάσεις της ίδιας της ζωής στο νησί.