Στο Κεφάλαιο Α10 της Κύριας Μελέτης του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου γίνεται επανειλημμένη αναφορά στο Καταφύγιο Άγριας Ζωής (ΚΑΖ) «Γουρνάδο – Φυλακωπή», ιδίως στο τμήμα της βορειοανατολικής ακτής του νησιού, από Φυροπόταμο έως Πάχαινα (βλ. σελ. 68 και σελ. 141 της μελέτης) .
Επί του ανωτέρω επισημαίνονται τα ακόλουθα:
1. Νομική βάση και φύση του χαρακτηρισμού ΚΑΖ
Η εν λόγω περιοχή δεν χαρακτηρίστηκε προσφάτως αλλά ήδη από το έτος 1979, ως Μόνιμο Καταφύγιο Θηραμάτων, με την υπ’ αρ. 163279/1979 απόφαση του Υπουργού Γεωργίας, δημοσιευθείσα στο ΦΕΚ Β΄ 520/30-5-1979. Ο χαρακτηρισμός αυτός ερείδεται στον Δασικό Κώδικα (Ν.Δ. 86/1969), όπως ίσχυε, και είχε αποκλειστικό σκοπό την απαγόρευση της θήρας και την προστασία της άγριας πανίδας.
Ο Ν. 3937/2011 δεν εισήγαγε νέο καθεστώς προστασίας για την περιοχή, αλλά ενοποίησε ορολογικά τα προϋφιστάμενα καταφύγια θηραμάτων υπό τον όρο «Καταφύγια Άγριας Ζωής (ΚΑΖ)», χωρίς μεταβολή των ορίων ή του σκοπού τους (βλ. άρθρο 4, παρ. 3 του Ν. 3937/2011) .
2. Μεθοδολογική υπέρβαση στο ΕΠΣ Μήλου
Στο ΕΠΣ Μήλου, ο χαρακτηρισμός ΚΑΖ:
- παρουσιάζεται ως στοιχείο γενικευμένης περιβαλλοντικής προστασίας,
- εντάσσεται λειτουργικά δίπλα σε καθεστώτα Natura 2000, ζώνες προστασίας τοπίου και άλλες κατηγορίες αυξημένων περιορισμών,
- και χρησιμοποιείται εμμέσως για τη θεμελίωση περιορισμών χρήσεων γης (π.χ. επιτρεπόμενες μόνο γεωργοκτηνοτροφικές δραστηριότητες, ισόγεια κατοικία έως 100 τ.μ., ειδικοί όροι αγροτουρισμού – βλ. σελ. 141).
Η προσέγγιση αυτή συνιστά μεθοδολογική και νομική διεύρυνση του περιεχομένου του χαρακτηρισμού ΚΑΖ, καθώς:
- το ΚΑΖ δεν αποτελεί κατηγορία χωροταξικού ή πολεοδομικού σχεδιασμού,
- δεν ταυτίζεται με περιοχές απόλυτης ή αυξημένης προστασίας της φύσης,
- και δεν συνεπάγεται αυτοδικαίως περιορισμούς δόμησης ή αποκλεισμό χρήσεων γης.
3. Έλλειψη ειδικής αιτιολόγησης και αναλογικότητας
Η μελέτη:
- δεν παραπέμπει στην ιδρυτική διοικητική πράξη του 1979,
- δεν τεκμηριώνει ειδικούς στόχους διατήρησης οικοτόπων ή ειδών που να δικαιολογούν πρόσθετους πολεοδομικούς περιορισμούς,
- ούτε επικαλείται ρητή διάταξη νόμου που να συνδέει το ΚΑΖ με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις χρήσεων γης.
Κατά συνέπεια, οι περιορισμοί που αποδίδονται στο ΚΑΖ δεν πληρούν την αρχή της αναλογικότητας, όπως αυτή επιβάλλεται τόσο από τη νομολογία του ΣτΕ όσο και από το γενικό διοικητικό δίκαιο για τους περιορισμούς της ιδιοκτησίας.
4. Πρόταση – Αίτημα διόρθωσης
Ζητείται:
1. Η σαφής διάκριση του ΚΑΖ «Γουρνάδο – Φυλακωπή» από καθεστώτα Natura 2000 και ζώνες αυξημένης περιβαλλοντικής προστασίας.
2. Η ρητή αναφορά στην ιδρυτική πράξη του 1979 και στον πραγματικό σκοπό του χαρακτηρισμού (απαγόρευση θήρας).
3. Η αναθεώρηση της χρήσης του ΚΑΖ ως τεκμηρίου επιβολής πρόσθετων πολεοδομικών περιορισμών, εφόσον αυτοί δεν στηρίζονται σε ειδική και σαφή νομοθετική πρόβλεψη.
4. Η προσαρμογή του ΕΠΣ ώστε οι ρυθμίσεις χρήσεων γης να βασίζονται σε τεκμηριωμένα χωρικά, περιβαλλοντικά και αναπτυξιακά κριτήρια, και όχι σε γενικευμένη επίκληση του όρου «ΚΑΖ».
Επισυναπτόμενα
ΦΕΚ Β΄ 520/30-5-1979 (ΥΑ 163279/1979 – ίδρυση Μόνιμου Καταφυγίου Θηραμάτων