ΤΠΣ ΔΗΜΟΥ ΙΘΑΚΗΣ

Όχι άλλη τουριστική ανάπτυξη – Μόνο ανάδειξη της πολιτιστικής Ιθάκης -Ψηφίζω σενάριο 2

Κατ' αρχάς συγχαρητήρια για τη δράση και τη δυνατότητα που μας δίνετε στη διαβούλευση, αν και η χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης ολοκληρώνεται στο τέλος του έτους. Επίσης στα στατιστικά καταγράφετε το φύλο, την ηλικία και τη μόνιμη κατοικία του σχολιαστή, αλλά όχι τη σχέση του με το νησί. Έτσι φοβάμαι ότι το σχόλιο των Ιθακήσιων με μόνιμο τόπο κατοικίας εκτός Ιθάκης δεν θα αξιολογηθεί επαρκώς.

Δέκα επτά σημεία ήθελα να σχολιάσω στον τομέα του πολιτισμού, ως επιστήμων συντήρησης με 41 χρόνια προϋπηρεσίας στο ΥΠΠΟ, πριν καταλήξω στο συμπέρασμα υπέρ του σεναρίου 2.

1.Ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο χωριό της Ανωγής, του 16ου αιώνα, κατάγραφος με αγιογραφίες, κηρυγμένο διατηρητέο μεταβυζαντινό μνημείο από το 1959 δεν εμφανίζεται στον χάρτη. Θα ήθελα λοιπόν να γνωστοποιήσω ότι υπάρχει προμελέτη συντήρησης, αποκατάστασης και ανάδειξης, η οποία εκπονήθηκε από την υπογράφουσα και την έγκριτη συντηρήτρια αρχαιοτήτων Γ. Δογάνη το 2022 και έχει κατατεθεί στην Κοινότητα Ανωγής, την ΕΦΑ Κεφαλληνίας & Ιθάκης καθώς και στη Μητρόπολη Λευκάδας & Ιθάκης.

2. Η Ανωγή υπήρξε πρωτεύουσα της νήσου από τη Βενετοκρατία, ενώ οι περισσότερες οικογένειες της νήσου κατάγονται από αυτή. Υπάρχει επίσης ένας παρακείμενος ερειπωμένος και δυστυχώς λεηλατημένος οικισμός με την ονομασία Παξινάτα, όπου υπάρχουν ενδείξεις για παλαιότερη κατοίκηση Βυζαντινής εποχής. Απαιτείται προστασία και μελλοντική διερευνητική ανασκαφή του.

3. Ο αρχαιολογικός χώρος Σχολή Ομήρου – Αγ. Αθανάσιος χρήζει συνέχισης της ανασκαφής και στερέωσης των αρχιτεκτονικών καταλοίπων, προκειμένου να ερμηνευτεί ο χώρος και να καταστεί επισκέψιμος με ασφάλεια για τους επισκέπτες. Πρόσφατα εγκρίθηκε από το ΚΑΣ η συντήρηση του χώρου, αλλά δεν εγκρίθηκε η ενοποίηση .

4. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Βαθέως χρήζει συμπλήρωσης της μουσειολογικής μελέτης προκειμένου να ενταχθούν τα νέα ευρήματα (ανασκαφή Κοντορλή-Παπαδοπούλου/μελέτη Λώλου, Μαραμπέα) και βέβαια να εκτελεστεί το έργο της επανέκθεσης.

5. Η Αρχαιολογική Συλλογή Σταυρού αναβαθμίστηκε πρόσφατα στο πλαίσιο του έργου «Δρόμοι προς τη Δύση: Από τον Όμηρο στον Θερβάντες». Δυστυχώς όμως ασφυκτιά χωροταξικά.

6. Αναστήλωση -συντήρηση Ιερών Ναών. Σε αυτόν τον τομέα έχουν γίνει έργα από την ΕΦΑΚΙ (Μητρόπολη Βαθέως, εκκλησίες στο Περαχώρι κ.ά.). Υπάρχουν όμως ακόμα Ναοί που χρήζουν προστασίας.

7. Για τα εγκατάσπαρτα ξωκλήσια σε όλο το νησί προτείνω στις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΠΟ να εκπονήσουν μελέτη passe partout και να υποδείξουν τα κατάλληλα δομικά υλικά. Ούτως ή άλλως δεν μπορούν να εμποδίσουν την επισκευή και επανάχρησή τους που υπαγορεύεται μεν από την ισχυρή χριστιανική παράδοση των κατοίκων, πλην όμως γίνεται αυθαίρετα με ακατάλληλα υλικά και μεθόδους. Η ύπαρξη ξωκλησιών στην περιοχή Ανάληψη θα αποτελέσει τροπέδη (μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων) στο σχέδιο κατασκευής αεροδρομίου στο οροπέδιο της Ανωγής.

8. Οι ανεμόμυλοι να στερεωθούν και να αναστηλωθούν, καθώς αποτελούν τοπόσημα και λείψανα του πολιτιστικού αποθέματος του παρελθόντος.

9. Το Ναυτικό & Λαογραφικό Μουσείο Βαθέως αποτελεί ένα σημαντικό αποθετήριο και εκθετήριο του αστικού και λαογραφικού πολιτισμού της Ιθάκης, του νεότερου πολιτισμού.

10. Λαογραφικά Μουσεία έχουν δημιουργηθεί με κοινοτική στήριξη και κυρίως ιδιωτική πρωτοβουλία σε διάφορους οικισμούς. Αξιέπαινη πρωτοβουλία και συμβολή, απαιτείται όμως εξειδικευμένη συμβουλευτική σε θέματα τεκμηρίωσης και προληπτικής συντήρησης.

11. Ανάδειξη του παλατιού Τζανή στον Σταυρό. Το ενετικό κτίριο είναι κηρυγμένο. Υπάρχει ιστορικό προτάσεων για νέα χρήση.

12. Το Τοπικό Ιστορικό Αρχείο Ιθάκης των ΓΑΚ χάρις και στην χρηματοδότηση της Ιστορικής Εταιρείας του Φιλανθρωπικού Συνδέσμου Μελβούρνης είναι στελεχωμένο, εφαρμόζει μέτρα προληπτικής συντήρησης των πολύτιμων τεκμηρίων.

13. Η Ιθάκη δεν διαθέτει μόνο Ομηρική και Ενετική κλπ ταυτότητα, αλλά και νεότερη Ελληνική. Ιθακήσιοι της διασποράς ευεργέτησαν το νησί της καταγωγής τους και κατέλιπαν μνημεία νεοκλασικής κοιμητηριακής γλυπτικής, που αξίζει να συντηρηθούν και να δημιουργηθούν ιστορικοί περίπατοι.

14. Μονοπάτια. Το ρεύμα διατήρησης των μονοπατιών έχει ήδη ξεκινήσει από τη δεκαετία του 1990 (αν δεν κάνω λάθος). Πολλά μονοπάτια καθαρίζονται συστηματικά, διοργανώνονται περιπατητικές εκδρομές και έχουν εκδοθεί οδηγοί. Δυστυχώς πολλά μονοπάτια και λιθιές καταστράφηκαν με τη διάνοιξη αυθαίρετων δρόμων στο πλαίσιο κακώς εννοούμενης ανάπτυξης σε προηγούμενες εποχές.

15. Άυλη πολιτιστική κληρονομιά. Ευτυχώς τα Πανηγύρια καλά κρατούν αλλά έχουν φτάσει στο όριο της αριθμητικής συμμετοχής. Όσον αφορά την τοπική κουζίνα είναι κρίμα κάποια εστιατόρια να ονομάζουν τσερέπα το ψητό στο φούρνο σε μεταλλικό σκεύος. Η τσερέπα είναι εξόχως διατηρητέο παραδοσιακό σκεύος και τρόπος μαγειρέματος.

16. Το Επαρχείο και ο Δήμος Ιθάκης είναι αρωγοί της συντήρησης, ανάδειξης και προβολής του πολιτιστικού αποθέματος της νήσου και έχουν στο παρελθόν χρηματοδοτήσει, προγραμματίσει και εκτελέσει πολλά έργα, όπως ανασκαφές, κ.ά. και συνεχίζουν σήμερα με το Οδυσσειακό Ψηφιακό Κέντρο Ιθάκης, το Θεματικό Πάρκο για τον Περίπλου του Οδυσσέα και ίσως άλλα που δεν γνωρίζω.

17. Τέλος στο πλαίσιο του Destination Management και Marketing Organization (DMMO) της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, όπου προβλέπεται «ενιαία ταυτότητα – brand των Ιονίων Νήσων» ευελπιστώ ότι θα γίνει εφικτή η υλοποίηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης των Ιονίων Νήσων και θα μπορούμε να επισκεπτόμαστε τα αδελφά νησιά.

Συμπερασματικά καταλήγω ότι η ΔΕ Ιθάκης πρέπει να διατηρήσει το προφίλ που της προσέδωσαν τα ΦΕΚ του 1976, 1982 , 92, 94, κ.λ.π. ως τοπίο ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους με παραδοσιακούς οικισμούς και αρχαιολογικούς χώρους. Η περαιτέρω τουριστική ανάπτυξη και αύξηση των επισκεπτών (κρουαζιέρα, περισσότερα καταλύματα, αεροδρόμιο) θα προκαλέσει συμφόρηση και μείωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων και της εμπειρίας του επισκέπτη. Πιστεύω ότι πρέπει να ενισχυθεί η ανάδειξη της πολιτιστικής ταυτότητας της νήσου και η διατήρηση του ποιοτικού τουρισμού με αειφόρα και βιώσιμα μέσα και αποτελέσματα.

Διατελώ υπέρ του σεναρίου 2.