Ο οικισμός της Παχειάς Ράχης χαρακτηρίστηκε παραδοσιακός to 1996 με υπογραφή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Παραμένει ο μοναδικός παραδοσιακός οικισμός στην Αίγινα. Τμήμα της ευρύτερης περιοχής, έχει οριοθετηθεί από το 198ο σαν περιοχή Ιδιαιτέρου Φυσικού κάλλους (ΦΕΚ 1039/1980). Ο οικισμός βρίσκεται στους πρόποδες του Όρους (Πρόγραμμα 1996 Φιλότης ΤΙΦΚ) δίπλα σε επίσημους αρχαιολογικούς χώρους. Ο συνδυασμός αυτών των χαρακτηριστικών και ακόμη περισσότερων (αρχαίος ελαιώνας, Ναός Ταξιαρχών στις Σφυρίχτρες του 14ου αιώνα, Άγιος Διονύσιος, Ναός Ταξιαρχών Παχειάς Ράχης), αναδεικνύουν την ιστορικότητα του οικισμού ο οποίος αντικειμενικά τις τελευταίες δεκαετίες δεν έτυχε μελέτης και υποστήριξης για :
την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς,
την ανάδειξη των υποδομών προσπελασιμότητας με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής ,
τις παρεμβάσεις ανάπλασης και εξασφάλισης κοινόχρηστων χώρων ,
την ενίσχυση της ανθεκτικότητάς του οικισμού έναντι φυσικών καταστροφών,
την οριοθέτηση του οικισμού (3η κατηγορία) η οποία εννοείται ότι πρέπει να είναι συμβατή με τις παλαιότερες διατάξεις αλλά σύμφωνα και με τα κριτήρια της ανακήρυξης του σαν παραδοσιακού οικισμού. Η πρόσφατη ανάπτυξη του έγινε ταυτόχρονα και παράλληλα με το Προεδρικό Διάταγμα στα πλαίσιά των ελέγχων της ΕΠΑΕ ( άρθρο 2α). Βοηθητικά εργαλεία για το ΤΠΣ Αίγινας είναι το ΦΕΚ 1032/11/9.96 και οι αποφάσεις του ΣτΕ 4152/2011, ΣτΕ 464/14.