ΤΠΣ ΔΗΜΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

Ανάπλαση Πειραικης

Ανάπλαση χωρίς το Ταφικό Μνημείο του Θεμιστοκλή και το Κωνώνειο Τείχος από το Παλατάκι έως και τη Φρεαττύδα δεν είναι Ανάπλαση.

Συμμετέχουμε στη Διαβούλευση.

Η Ανάπλαση της Πειραϊκής οφείλει να ξεκινά από τον αρχαιολογικό της πυρήνα και από την καθημερινή ζωή των κατοίκων.

Η περιοχή της Πειραϊκής, που ανήκει στην 1η Δημοτική Κοινότητα Πειραιά μαζί με το Χατζηκυριάκειο και τη Φρεαττύδα, καταλαμβάνει συνολικά 296 στρέμματα και αναπτύσσεται σε παραλιακή διαδρομή 2,3 χιλιομέτρων, από την οδό Στέφανου Δραγούμη έως την οδό Γ. Θεοτόκη.

Η Πειραϊκή δεν αποτελεί απλώς ένα τμήμα παραλιακού μετώπου. Είναι ενιαίος αρχαιολογικός χώρος, με το Κωνώνειο Τείχος, το Ταφικό Μνημείο Θεμιστοκλή και τα σωζόμενα τμήματα οχυρώσεων να συγκροτούν ένα υλικό και νοηματικό σύνολο. Όπως προκύπτει από τις αποφάσεις του Υπουργείου Πολιτισμού, οι αρχαιολογικοί χώροι δεν αντιμετωπίζονται ως απομονωμένα μνημεία, αλλά ως ζωντανοί τόποι αναφοράς που συνδέονται λειτουργικά με το σύγχρονο περιβάλλον.

Η σχέση των μνημείων με την καθημερινότητα των κατοίκων είναι καθοριστική. Η ανάδειξη δεν μπορεί να είναι αποσπασματική ούτε να περιορίζεται σε τεχνικές παρεμβάσεις φωτισμού και διαδρομών.

⸻

Το Παλατάκι και τα 590 μέτρα του Κωνώνειου Τείχους

Η αρχή του Κωνώνειου Τείχους εκτείνεται για 590 μέτρα εντός της δημοτικής έκτασης «Παλατάκι» (165 στρέμματα), όπου σήμερα λειτουργούν εγκαταστάσεις κρουαζιέρας. Πρόκειται για δημοτική περιουσία, η οποία παραχωρήθηκε με τη σύμβαση παραχώρησης στον ΟΛΠ/COSCO, χωρίς η δημοτική αρχή να τη διεκδικήσει ή να την επαναφέρει σε ουσιαστική διαπραγμάτευση.

Ωστόσο, υπάρχει η απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού Μυρσίνης Ζορμπά (2018), με την οποία εγκρίθηκε η μελέτη «Ανάδειξη Κωνώνειου Τείχους και Ταφικού Μνημείου Θεμιστοκλή» στο πλαίσιο της επέκτασης της Νότιας Ζώνης, υπό συγκεκριμένους όρους προστασίας. Η απόφαση αυτή θέτει ρητά ως στόχο την προστασία και τη λειτουργική ένταξη του μνημείου στο σύγχρονο περιβάλλον.

Συνεπώς, ο χώρος αυτός δεν μπορεί να παραμένει κλειστός ή αποκομμένος από την πόλη. Η Ανάπλαση της Πειραϊκής οφείλει να συμπεριλάβει το Παλατάκι, να αποδώσει τον αρχαιολογικό χώρο στους κατοίκους και να διασφαλίσει τη συνέχεια του περιπάτου.

⸻

Τα 800 μέτρα επιχωματώσεων και η Φρεαττύδα

Η προμελέτη του 2022 για την ανάπλαση της ακτής Θεμιστοκλέους – η οποία ακυρώθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο το 2025 – δεν περιλάμβανε:

• Τα 800 μέτρα επιχωματώσεων (από Σκουλούδη έως Φρεαττύδα), που παραμένουν μπαζωμένα και αποκλεισμένα από τον περίπατο.
• Την παραλία Φρεαττύδας, επίσης χαρακτηρισμένη ως αρχαιολογικό χώρο.
• Τη συνολική ενοποίηση του ενιαίου αρχαιολογικού τοπίου.

Αντιθέτως, προέβλεπε «ανάδειξη» ύψους 25 εκατ. ευρώ με φωτιστικές εγκαταστάσεις και κατασκευή μεταλλικής παραθαλάσσιας διαδρομής πλάτους 2 μ. από ανοξείδωτο χάλυβα (grade 306), πακτωμένης στα βράχια. Μια τέτοια παρέμβαση αλλοιώνει το φυσικό και πολιτιστικό τοπίο και περιορίζει την ελεύθερη πρόσβαση των κατοίκων στα βράχια και στην παραλία Καλαμπάκα. Δεν είναι τυχαίο ότι η πρόταση αυτή απορρίφθηκε από το ΚΑΣ.

⸻

Πειραϊκή: Τοπίο Προτεραιότητας

Σύμφωνα με το άρθρο 22 του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αττικής, η Πειραϊκή έχει χαρακτηριστεί «Τοπίο Προτεραιότητας». Αυτό σημαίνει ότι:

• Αποτελεί πολιτιστικό αγαθό.
• Απαιτεί ειδικές μελέτες προστασίας και διαχείρισης.
• Προϋποθέτει ενεργό συμμετοχή των πολιτών και ουσιαστική δημόσια διαβούλευση.

Στον προηγούμενο σχεδιασμό, οι παράμετροι αυτές απουσίαζαν.

⸻

Τι πρέπει να περιλαμβάνει η νέα Ανάπλαση
1. Αποκατάσταση και διαπλάτυνση των πεζοδρομίων σε όλο το μήκος της Πειραϊκής και της ακτής Θεμιστοκλέους, με ασφάλεια και καθολική προσβασιμότητα.
2. Ενοποίηση του αρχαιολογικού χώρου από το Παλατάκι έως τη Φρεαττύδα.
3. Απόδοση των 800 μέτρων επιχωματώσεων στην πόλη.
4. Ανάδειξη του Κωνώνειου Τείχους και του Ταφικού Μνημείου Θεμιστοκλή στο σύνολό τους, με ελεύθερη πρόσβαση, συμπεριλαμβανομένων των 590 μέτρων εντός της δημοτικής έκτασης.
5. Ήπιο σχεδιασμό, συμβατό με το φυσικό ανάγλυφο και το πολιτιστικό τοπίο, χωρίς βαριές μεταλλικές κατασκευές πάνω στα βράχια.

⸻

Η Πειραϊκή δεν χρειάζεται εντυπωσιακές κατασκευές.

Χρειάζεται:
• Προστασία.
• Συνέχεια.
• Πρόσβαση.
• Σεβασμό στη μνήμη και στο τοπίο.

Η Ανάπλαση οφείλει να υπηρετεί την πόλη και τους κατοίκους της — όχι να λειτουργεί αποσπασματικά ή να αγνοεί τον ενιαίο χαρακτήρα ενός από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά και φυσικά τοπία του Πειραιά.