ΕΠΣ ΔΗΜΟΥ ΝΑΞΟΥ ΚΑΙ ΜΙΚΡΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ - ΔΗΜΟΥ ΑΝΤΙΠΑΡΟΥ

Σχόλια και προτάσεις αναφορικά με το ΕΠΣ Κουφονησιων



Σχόλια και προτάσεις επί της πρότασεις του Μελετητή για το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΕΠΣ) Κουφονησίου.
Σε συνέχεια της παρουσίασης της πρότασης σας για το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΕΠΣ) Κουφονησίου, καταθέτω τις ακόλουθες παρατηρήσεις και προτάσεις, με στόχο τη διαμόρφωση ενός ρεαλιστικού και περιβαλλοντικά βιώσιμου πλαισίου χωρικής οργάνωσης, το οποίο θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες των κατοίκων του νησιού , στις ιδιαιτερότητες του και στις πραγματικές του αντοχές.

Το ΕΠΣ, ως εργαλείο που θα θεσμοθετηθεί με Προεδρικό Διάταγμα, δεν αποτελεί μια απλή τεχνική μελέτη, αλλά το δεσμευτικό πλαίσιο που θα καθορίσει το πρότυπο ανάπτυξης του νησιού για τις επόμενες δεκαετίες. Για τον λόγο αυτό, οι επιλογές του οφείλουν να εδράζονται σε σαφή τεκμηρίωση, στην αρχή της πρόληψης και στην προστασία του δημοσίου συμφέροντος.

1. Θεσμική ευθύνη του ΕΠΣ και καθεστώς περιβαλλοντικής προστασίας

Το Κουφονήσι εντάσσεται στο δίκτυο Natura 2000, γεγονός που επιβάλλει αυξημένο επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας και ειδική στάθμιση σε κάθε επιλογή χωρικής οργάνωσης. Η υποχρέωση αυτή δεν είναι τυπική αλλά ουσιαστική και απορρέει τόσο από την εθνική όσο και από την ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία.

Κατά συνέπεια, το ΕΠΣ οφείλει:

Να λειτουργεί με γνώμονα την αρχή της προφύλαξης.

Να αποτρέπει μη αναστρέψιμες αλλοιώσεις του τοπίου και των οικοσυστημάτων.

Να διασφαλίζει ότι η ανάπτυξη δεν θα υπερβεί τη φέρουσα ικανότητα του νησιού.

Το φυσικό τοπίο, η κλίμακα του δομημένου περιβάλλοντος και η αυθεντικότητα του νησιού αποτελούν τον βασικό αναπτυξιακό του πόρο. Η απώλειά τους θα σημάνει και απώλεια του συγκριτικού του πλεονεκτήματος.

2. Έλεγχος τουριστικής ανάπτυξης και αποτροπή υπερσυγκέντρωσης μεγάλων μονάδων

Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται αυξανόμενη ανέγερση μεγάλων τουριστικών μονάδων, με σημαντικό όγκο δόμησης ( κτίσματα δύο ορόφων στις εκτός σχεδίου περιοχές) και μεγάλο αριθμό κλινών. Παρότι οι επενδύσεις αυτές κινούνται εντός του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου, η κλίμακά τους δεν είναι συμβατή:

με το μικρό μέγεθος του νησιού,

με την ευαισθησία των παραλιών και του παράκτιου τοπίου,

με τις περιορισμένες υποδομές ύδρευσης, αποχέτευσης και ενέργειας και το υφιστάμενο οδικό δίκτυο .

Η ανεξέλεγκτη συνέχιση αυτής της τάσης ενέχει σοβαρό κίνδυνο υποβάθμισης του φυσικού περιβάλλοντος και, μακροπρόθεσμα, απαξίωσης του ίδιου του τουριστικού προϊόντος.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πρόβλεψη για τις ζώνες ΠΕΠ 5, 6 και 7 της μελέτης όπου οι προτεινόμενοι όροι φαίνεται να επιτρέπουν ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας και ευνοούν τον ξένο επενδυτή .

Προτείνεται:

Επανεξέταση της αρτιότητας και των συντελεστών δόμησης.

Καθορισμός ανώτατου ύψους που να μην υπερβαίνει τον έναν όροφο ανά αυτοτελές κτίσμα.

Περιορισμός του μέγιστου αριθμού κλινών ανά μονάδα, ώστε να ευνοείται η μικρή και διάσπαρτη φιλοξενία αντί της συγκεντρωτικής τουριστικής εκμετάλλευσης.

Το πρότυπο ανάπτυξης πρέπει να εναρμονίζεται με την κυκλαδική αρχιτεκτονική κλίμακα και να στηρίζεται στη λογική της ήπιας, ποιοτικής και όχι μαζικής τουριστικής δραστηριότητας.

3. Φέρουσα ικανότητα και κρίσιμες υποδομές

Η χωρική οργάνωση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη φέρουσα ικανότητα του νησιού. Σήμερα:

Το δίκτυο αποχέτευσης εμφανίζει περιορισμούς.

Οι μονάδες αφαλάτωσης λειτουργούν στα όρια επάρκειας.

Η εποχική αιχμή πληθυσμού υπερβαίνει σημαντικά τον μόνιμο πληθυσμό.

Το ΕΠΣ οφείλει να περιλαμβάνει σαφή, ποσοτικοποιημένη αποτύπωση της φέρουσας ικανότητας, ώστε:

Να τεκμηριώνονται οι επιτρεπόμενοι όγκοι δόμησης.

Να ιεραρχούνται οι ανάγκες χρηματοδότησης υποδομών από τον Δήμο Νάξου και τις αρμόδιες αρχές.

Να αποφεύγεται η εκ των υστέρων αντιμετώπιση προβλημάτων που θα έχουν ήδη δημιουργηθεί.

Η ανάπτυξη οφείλει να έπεται της επάρκειας υποδομών και όχι να προηγείται αυτής.

4. Ειδικές προτάσεις ανά κατηγορία ΠΕΠ της μελέτης

ΠΕΠ 2 – Ακτές

Προτείνεται:

Ρητή απαγόρευση μόνιμων ή ημιμόνιμων κατασκευών που αλλοιώνουν τον φυσικό χαρακτήρα των παραλιών.

Απαγόρευση κάθε είδος οργανωμένης εκμετάλλευσης με ομπρέλες, ξαπλώστρες και πλωτές εγκαταστάσεις, όπου αυτές οι παρεμβάσεις αλλοιώνουν το φυσικό κάλος των ακτών και υποβαθμίζουν το τοπίο και το δημόσιο χαρακτήρα των ακτών.

Οι παραλίες του νησιού αποτελούν κοινόχρηστο φυσικό κεφάλαιο και όχι ιδιωτικό πόρο εκμετάλλευσης. Απαιτείται ο άμεσος χαρακτηρισμός των παραλιών του ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΟΥ ως απάτητες παραλίες.

ΠΕΠ 3 – Τοπίο

Προτείνεται η ένταξη στην κατηγορία αυτή της παραθαλάσσιας έκτασης κάτω από τον Μύλο, στην περιοχή του παλαιού καρνάγιου πλησίον του νεκροταφείου, ως τοπόσημου ιδιαίτερης πολιτιστικής και αισθητικής αξίας.

Για την περιοχή αυτή ( παλαιό καρνάγιο ) προτείνεται:

Απόλυτη απαγόρευση δόμησης.

Διατήρηση και ανάδειξη του ιστορικού και τοπιολογικού χαρακτήρα της.

5. Στεγαστικές ανάγκες και συγκράτηση μόνιμου πληθυσμού

Η έντονη τουριστική πίεση έχει δημιουργήσει δυσκολίες πρόσβασης των μόνιμων κατοίκων σε αξιοπρεπή στέγαση και κάλυψη των αναγκών τους.

Στο πλαίσιο αυτό:

Να εξεταστεί, όπου τεκμηριώνεται, ήπια επέκταση των ορίων του οικισμού.

Στην ΠΕΠ 4 (Περιοικιστική ζώνη) να επιτραπεί οικιστική χρήση για κάλυψη στεγαστικών αναγκών των μόνιμων κατοίκων του νησιού.

Η διατήρηση και ενίσχυση του μόνιμου πληθυσμού αποτελεί βασική προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής και βιώσιμης λειτουργίας του νησιού.

Συμπέρασμα

Το ΕΠΣ καλείται να επιτύχει μια ουσιαστική ισορροπία μεταξύ προστασίας και ανάπτυξης. Η επιλογή ενός προτύπου ήπιας, ελεγχόμενης και περιβαλλοντικά συμβατής ανάπτυξης δεν αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα, αλλά τη μόνη ρεαλιστική στρατηγική για τη διατήρηση της ελκυστικότητας και της ταυτότητας του Κουφονησίου.

Η υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας και η αλλοίωση του τοπίου θα έχουν μη αναστρέψιμες συνέπειες. Αντίθετα, ένας προσεκτικός και τεκμηριωμένος σχεδιασμός μπορεί να διασφαλίσει ότι το νησί θα παραμείνει αυθεντικός, ποιοτικός και βιώσιμος προορισμός για τις επόμενες γενιές.

Με εκτίμηση,
Γιώργος Ρήγας