ΤΠΣ ΔΗΜΟΥ ΚΩ - ΔΗΜΟΥ ΝΙΣΥΡΟΥ

Προτάσεις/προβληματισμοί που αναδύονται από την παρουσίαση του ΤΠΣ Κω-Νισύρου

1) Θέμα: Ορισμός ζώνης προστασίας/μη δόμησης 100 m από τη γραμμή αιγιαλού. Ο ορισμός μιας τέτοια ζώνης προστασίας (μη δόμησης μόνιμων κατασκευών όπως ξενοδοχεία/κατοικίες) κρίνεται ικανοποιητικός και εναρμονισμένος με τις ευρωπαϊκές πρακτικές. Θα πρέπει όμως να υπάρξει ειδικό καθεστώς (και επέκταση της ζώνης των 100 m) για τις περιοχές που είναι ιδιαίτερα ευπαθής στην παράκτια διάβρωση και πλημμύρα, κάτι που αποτελεί υποχρέωση από το εθνικό και ευρωπαϊκό δίκαιο. Αυτό κρίνεται απαραίτητο ιδιαιτέρως για την Κω (λόγω χαμηλών παραλιακών κλίσεων/ανυψώσεων στην πλειονότητα της ακτογραμμής) που παρουσιάζει ιδιαίτερη ευπάθεια στα πλημμυρικά και διαβρωτικά φαινόμενα, όπως έχει καταδειχθεί από προηγούμενες επιστημονικές έρευνες (π.χ. Έρευνες του Παν. Αιγαίου – maricc.gr)

Πρόταση: Ο ορισμός μιας τέτοια ζώνης προστασίας (μη δόμησης μόνιμων κατασκευών όπως ξενοδοχεία/κατοικίες) κρίνεται ικανοποιητικός και εναρμονισμένος με τις ευρωπαϊκές πρακτικές. Το όριο αυτό θα πρέπει να επεκταθεί σε περιοχές που παρουσιάζουν ιδιαίτερη ευπάθεια, λαμβάνοντας υπόψη χάρτες πλημμυρικού κινδύνου, όπως ορίζεται από τη σχετική εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία (βλ. Ν. 4447/2016, ΚΥΑ 31822/1542/Ε103/2010, Ν. 4759/2020, Άρθρο 24 – Παρ. 1-2 Συντάγματος)

2) Θέμα: Ανοχή ανοικοδόμησης νέων ξενοδοχείων μονάδων (με πρόταση ως και 100 κλίνες). Αν και θετικό το μέτρο ως προς τον περιορισμό της παρουσίας μεγάλων ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων, εκφράζεται η ανησυχία ως προς την εφαρμογή μιας τέτοιας ρύθμισης. Δεν αποτρέπεται ουσιαστικά η περαιτέρω τουριστική ανοικοδόμηση, ενώ δεν μπαίνει κάποιο όριο στον συνολικό αριθμό κλινών που είναι βιώσιμος για το νησί.

Πρόταση: Να τεθεί πληθυσμιακό όριο στη δημιουργία νέων κλινών λαμβάνοντας υπόψη τον τουριστικό κορεσμό του νησιού, στη βάση ενδεδειγμένων επιστημονικών μεθόδων. Λαμβάνοντας υπόψη πως η Κως είναι το νησί με μια από τις μεγαλύτερες (αν όχι τη μεγαλύτερη) αναλογία αριθμού μόνιμων κατοίκων / αριθμού επισκεπτών στη χώρα. Να χρησιμοποιηθεί η συγκεκριμένη αναλογία ως δείκτης κορεσμού του νησιού και να εφαρμοστεί η απαγόρευση (ή αριθμητικός περιορισμός) δόμησης νέων ξενοδοχειακών μονάδων. Να τεθεί/παρουσιαστεί η συγκεκριμένη επιλογή στο σενάριο 3 (μηδαμινός ή αριθμητικά περιορισμός στον αριθμό δόμησης νέων ξενοδοχειακών κλινών). Κάτι που θα κάνει ουσιαστικότερη τη διαφοροποίηση μεταξύ των σεναρίων 2 και 3.

3) Θέμα: Απουσία χάρτη υφιστάμενης κατάστασης προς σύγκριση με τα προτεινόμενα σενάρια. Ενώ παρουσιάστηκαν 3 χάρτες (σενάρια) ΤΠΣ προς επιλογή/δημόσια διαβούλευση. Απουσιάζει ο συγκεκριμένος χάρτης ο οποίος είναι απαραίτητος για συγκριτικούς σκοπούς.

Πρόταση: Να παρουσιαστεί ο συγκεκριμένος χάρτης και να είναι προσβάσιμος στον πολίτη μιας και είναι απαραίτητος για σύγκριση μεταξύ των προτεινόμενων σεναρίων (υφιστάμενη κατάσταση – σενάριο).

4) Θέμα: Προσβασιμότητα του πολίτη στην πληροφορία της μελέτης - δυσχρηστία της πλατφόρμας ανάρτησης των αποτελεσμάτων (προτεινόμενων σεναρίων – χαρτών). Οι χάρτες που αναρτήθηκαν στην πλατφόρμα δημόσιας διαβούλευσης δεν μπορούν να «κατεβαστούν» (download) ευκρινώς.

Πρόταση: Μιας και για να παρθεί μια ορθολογική κρίση/απόφαση θα πρέπει να υπάρχει εύχρηστη πρόσβαση του πολίτη στην πληροφορία, κρίνεται πως θα πρέπει οι συγκεκριμένοι χάρτες-σενάρια (καθώς και ο χάρτης της υφιστάμενης κατάστασης) να διαμοιραστούν στους πολίτες με τρόπο τέτοιο που θα επιτρέπει τη σύγκριση τωρινής - μελλοντικής κατάστασης (αναλόγως σεναρίου). Για το σκοπό αυτό, προτείνεται οι χάρτες αυτοί να παραχθούν/δοθούν από τους μελετητές σε μορφή εύχρηστων και αναλυτικών συγκριτικών χαρτών που θα παρουσιαστούν στους πολίτες.

5) Θέμα: Χρονοδιάγραμμα και διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης. Η συνολική παρουσίαση των προτάσεων του ΤΠΣ Κω-Νισύρου διήρκησε 4 ώρες. Στο χρονικό αυτό διάστημα τα προτεινόμενα σενάρια τα οποία κρίνεται ο πολίτης να αξιολογήσει παρουσιάστηκαν συνοπτικά. Ο απλός πολίτης δεν προλαβαίνει ουσιαστικά να ενημερωθεί εκτενώς για τη συγκεκριμένη μελέτη και να εξετάσει/μελετήσει τα 3 προτεινόμενα σενάρια σε διάστημα μόλις 5 ημερών. Λαμβάνοντας υπόψη i) τον όγκο της μελέτης, ii) την δυσχρηστία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, και iii) και την αδυναμία σύγκρισης με την υφιστάμενη κατάσταση.

Πρόταση: Να παρουσιαστούν τα προκρινόμενα σενάρια με τρόπο εύχρηστο και κατανοητό στον πολίτη από τα τοπικά μέσα (και ειδικά οι χάρτες υφιστάμενης και μελλοντικής κατάστασης-σεναρίων), μεριμνώντας για την ευκρινή και ικανοποιητική επεξήγηση των διαφόρων αποχρώσεων (ζωνών).Να παραταθεί η διαδικασία διαβούλευσης και να πραγματοποιηθεί επιπρόσθετη ημερίδα σε ικανοποιητικό χρονικό διάστημα (της τάξης του 1 μήνα) μέσα στον οποίο οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να ενημερωθούν/συζητήσουν και σχηματίσουν ολοκληρωμένη και ορθολογική άποψη, έχοντας ολοκληρωμένη εικόνα των προτάσεων.

Προτίνεται τα παραπάνω ιδιαιτέρως σημαντικά ζητήματα να συζητηθούν σε επίπεδο δημοτικού/περιφερειακού συμβουλίου και να παρθούν συγκεκριμένες και δεσμευτικές αποφάσεις με κατεύθυνση το βιώσιμο μέλλον των νησιών.

Με εκτίμηση,
Αντώνης Χατζηπαυλής
Ερευνητής Δυναμικής Παράκτιων Συστημάτων και Διαχείρισης της Παράκτιας Ζώνης
Εργαστήριο Παράκτιας Έρευνας, Πανεπιστήμιο της Φεράρα, Ιταλία
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Παρακάτω, παρατίθεται συνοπτικά το εθνικό νομικό πλαίσιο, το οποίο σαφώς ορίζει τη χάραξη ΤΠΣ που θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την επικινδυνότητα/έκθεση των παράκτιων περιοχών, στη βάση σχετικών χαρτών πλημμυρικού κινδύνου.

* Ν. 4447/2016 (Χωρικός Σχεδιασμός) *
Ορίζει ότι ο χωρικός και πολεοδομικός σχεδιασμός βασίζεται στην πρόληψη φυσικών κινδύνων και να ενσωματώνει δεδομένα από εγκεκριμένα σχέδια και μελέτες περιβάλλοντος (όπως π.χ. χάρτες πλημμυρικού κινδύνου).

* ΚΥΑ 31822/1542/Ε103/2010 (Οδηγία 2007/60/ΕΕ – Κίνδυνοι πλημμύρας) *
Το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) πρέπει να είναι σύμφωνο με:
- τις προβλέψεις των Σχεδίων Διαχείρισης Υδάτων (Οδηγία 2000/60/ΕΕ), και
- τα Σχέδια Διαχείρισης Κινδύνου Πλημμύρας (ΣΔΚΠ, Οδηγία 2007/60/ΕΕ).
Η Οδηγία 2007/60/ΕΕ ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο με την ΚΥΑ 31822/1542/Ε103/2010, και τα ΣΔΚΠ καταρτίζονται ανά Υδατικό Διαμέρισμα. Τα αποτελέσματα των ΣΔΚΠ πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο χωρικό σχεδιασμό και στη χρήση γης. Παράδειγμα εφαρμογής αποτελεί η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του ΥΠΕΚΑ για πολεοδομικά ή χωροταξικά σχέδια.

* Ν. 4759/2020 (Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο – ΤΠΣ) *
Ρητά προβλέπει ότι τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ) λαμβάνουν υπόψη i) φυσικούς κινδύνους και ii) περιβαλλοντικούς περιορισμούς, και iii) καθορίζουν χρήσεις γης και όρους δόμησης με γνώμονα την ασφάλεια και την προστασία από φυσικές καταστροφές.

* Συμβούλιο της Επικρατείας *
Το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει κρίνει επανειλημμένα ότι ο πολεοδομικός σχεδιασμός δεν μπορεί να αγνοεί αποδεδειγμένους φυσικούς κινδύνους η μη συνεκτίμηση πλημμυρικών δεδομένων, μιας και παραβιάζει το Άρθρο 24 Συντάγματος και καθιστά το σχέδιο ακυρωτέο.

Το Άρθρο 24, παρ. 1 και 2 του Συντάγματος κατοχυρώνει i) την προστασία του φυσικού και οικιστικού περιβάλλοντος ως υποχρέωση του Κράτους, και ii) την υποχρέωση του Κράτους να ρυθμίζει τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό «με βάση τις αρχές της πρόληψης και της αειφορίας».