ΕΠΣ ΔΗΜΟΥ ΝΑΞΟΥ ΚΑΙ ΜΙΚΡΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ - ΔΗΜΟΥ ΑΝΤΙΠΑΡΟΥ

Σκέψεις - Παρατηρήσεις -Προτάσεις

Η επιδίωξη του προγράμματος των πολεοδομικών σχεδίων γενικά και της περιοχής
μας ειδικότερα είναι ένα τιτάνιο έργο, το οποίο προσπαθεί να βάλει τάξη στη ρύθμιση
του χώρου, δηλαδή να επιτύχει σε λίγα χρόνια ό,τι δεν επετεύχθη εδώ και δύο αιώνες
ύπαρξης του κράτους και ενός αιώνα ύπαρξης σχεδιασμού του χώρου. Οι μελετητές
εργάζονται συστηματικά σε αυτήν την κατεύθυνση και τους ευχαριστούμε για την
επιμέλεια και την κατατοπιστικότητά τους. Οι παθογένειες, ωστόσο, δεν είναι εύκολο
να ξεπεραστούν τόσο απλά, και αυτό αφορά κυρίως την πολιτεία και τις αστοχίες της
και δευτερευόντως εμάς τους πολίτες και επιχειρηματίες που έχουμε εκπαιδευτεί να
ενεργούμε στο υπάρχον διάτρητο πλαίσιο.
Ειδικότερα θα ήθελα να σταθώ σε ορισμένα γενικά σημεία και να καταθέσω εν
κατακλείδι κάποιες συγκεκριμένες προτάσεις.
i. Ο χρόνος που δίνεται για τις μελέτες είναι ασφυκτικά πιεστικός και οι λίγες
μέρες της διαβούλευσης σε μία μόνο φάση του σχεδιασμού είναι εξαιρετικά
ανεπαρκές διάστημα. Η απεύθυνση στις τοπικές κοινότητες είναι μια καλή
αρχή αλλά ουσιαστική συζήτηση, ζύμωση, μετατοπίσεις και συναινέσεις είναι
αδύνατο να επιτευχθούν με αυτούς τους όρους.
ii. Σε επίπεδο στρατηγικό, η ίδια η μελέτη αναφέρεται σε ανάγκη εναρμόνισης
των πολεοδομικών σχεδίων με τα ανώτερα επίπεδα σχεδιασμού, όπως τα
Ειδικά και τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια. Και στη συνέχεια αναφέρεται
ότι τα δύο πιο σημαντικά για την περιοχή μας, δηλαδή το Περιφερειακό
Πλαίσιο για το Νότιο Αιγαίο και το Ειδικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό δεν έχουν
εγκεκριμένες επικαιροποιήσεις. Δηλαδή δεν έχουμε μια λογική αλληλουχία.
Αυτό επιτείνεται από ταυτόχρονες υλοποιήσεις παράλληλων μελετών όπως η
Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ), την οποία εκπονεί άλλη ομάδα και δεν
έχουμε κατανοήσει πώς θα συντονιστούν για να προταθούν συγκεκριμένες
χρήσεις γης και όροι δόμησης. Αυτά, όμως, είναι πολύ σημαντικά και είναι
τελικά ο πρακτικός τρόπος να διασφαλιστούν οι όποιες οραματικές
διακηρύξεις και στρατηγικές στοχεύσεις (βλέπε και ακολούθως στα ειδικότερα
σημεία).
iii. Τα σενάρια, έτσι όπως παρουσιάζονται, δεν αφήνουν ιδιαίτερα
περιθώρια συζήτησης και επιλογών, αφού μας οδηγούν με σχετική
βεβαιότητα στην υιοθέτηση του ήπιου σεναρίου.
iv. Παρά τις ως άνω αντιξοότητες και παραδοξότητες οι βασικές διαπιστώσεις
και εκτιμήσεις των πιέσεων είναι σωστές. Ο τουρισμός έχει αποτελέσει
τομέα καίριας συμβολής στην οικονομική ανθεκτικότητα και τη δημογραφική
διάσωση της περιοχής του Κουφονησίου. Δεν παύει όμως, αν επικρατήσει μια
τάση ανάπτυξη τουρισμού με όρους μονοκαλλιέργειας, να αποτελεί δυνητικό
κίνδυνο για το περιβάλλον και ισχυρό ανταγωνιστή άλλων τομέων και κυρίως
του πρωτογενή (κτηνοτροφία και αλιεία). Το θέμα είναι με ποιους
συγκεκριμένους τρόπους θα περιοριστεί αυτός ο κίνδυνος;
v. Πολλοί συντοπίτες δικαίως τονίζουν την ανάγκη ενίσχυσης της εντοπιότητας
και της μικρής επιχειρηματικότητας έναντι μεγάλων συμφερόντων και
αναπτύξεων (όπως έχουμε δει σε άλλα νησιά, στη γειτονική Ιο, τη Μήλο και
βέβαια σε άλλη κλίμακα τη Μύκονο, τη Σαντορίνη και την Πάρο). Αυτό είναι
σωστό. Είναι όμως επίσης σημαντικό ότι και η διάχυση της δόμησης με όρους
εκτός σχεδίου οδηγεί σε ασχεδίαστη ανάπτυξη με σοβαρές επιπτώσεις στον
εξωοικιστικό χώρο. Είναι σημαντικό να μπουν όροι και περιορισμοί που θα
εκπαιδεύσουν και εμάς τους ίδιους ότι «δεν είναι κάθε γη οικόπεδο προς
δόμηση και δη με τουριστική χρήση».

Πρέπει να προστατέψουμε τη γεωργική γη, την κτηνοτροφία. Να διατηρήσουμε την
απόσταση δόμησης από τις ακτές με τα όρια που καθορίζει η Συνθήκη της
Βαρκελώνης και ισχύει σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη. Να προστατέψουμε τη
βιοποικιλότητα και τα τοπία σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις (Σύμβαση των
Ηνωμένων Εθνών για την Βιολογική Ποικιλότητα (CBD) και όλων των περιοχών
προστασίας της φύσης σύμφωνα με τον Κανονισμό Αποκατάστασης της Φύσης
(Nature Restoration Law) που προωθήθηκε από την ΕΕ και εγκρίθηκε το 2024.
Εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για το τοπίο.). Να περιορίσουμε την οικιστική
εξάπλωση στην επίσης ευρωπαϊκή κατεύθυνση του («No net land take» - «διαφύλαξη
της αδόμητης γης και του εδάφους ως σημαντικoύ οικοσυστήματις με τον περιορισμό
των οικιστικών επεκτάσεων μέσω του χωρικού σχεδιασμού»).
Η εκπόνηση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου για το νησιωτικό σύμπλεγμα
αποτελεί κρίσιμη ευκαιρία για τη θεσμική θωράκιση μιας περιοχής με εξαιρετική
οικολογική αξία. Η παρουσία προστατευόμενων και ενδημικών ειδών, καθώς και
σημαντικών θαλάσσιων οικοτόπων (λιβάδια Ποσειδωνίας, καταφύγια της Monachus
monachus), σε συνδυασμό με το αρχαιολογικό ενδιαφέρον, επιβάλλουν ένα αυστηρό
και σαφώς τεκμηριωμένο πλαίσιο χρήσεων γης.
Στο πλαίσιο της διαβούλευσης, είναι αναγκαίο το σχέδιο να βασιστεί στην αρχή της
φέρουσας ικανότητας, να προβλέπει ζώνες αυξημένης προστασίας και σαφείς όρους
δόμησης, και να ενσωματώνει μέτρα ελέγχου της τουριστικής ανάπτυξης πριν αυτή
αποκτήσει μη αναστρέψιμα χαρακτηριστικά. Η προληπτική προστασία, και όχι η εκ
των υστέρων αποκατάσταση, πρέπει να αποτελέσει τον κεντρικό άξονα του
σχεδιασμού.
Υπό αυτήν την έννοια προτείνονται πιο συγκεκριμένα:
1) Στην περιοχή του τοπίου από τις πολλές χρήσεις του άρθρου 14γ - Ζώνη
Διατήρησης οικοτόπων να μην μπουν χρήσεις που επιτρέπουν δόμηση παρά
μόνο απαραίτητες κατασκευές / υποδομές.
2) Να μην γίνει επέκταση οικισμού. Να υπάρξει νομοθετική ρύθμιση για
«οργανική ανάπτυξη» μικρών οικισμών με καθορισμό ειδικών όρων και
περιορισμών δόμησης, προσαρμοσμένων στην κλίμακα και τη φέρουσα
ικανότητα του οικισμού και δυνατότητα σημειακών διανοίξεων κοινόχρηστων
οδών και δημιουργίας βασικών κοινόχρηστων/κοινωφελών χώρων, μέσω
υποχρεωτικής εισφοράς σε γη κατά την έκδοση οικοδομικής άδειας ή κατά την
κατάτμηση. Απαγόρευση οργανωμένων αναπτύξεων μεγάλης κλίμακας (π.χ.
ειδικά επενδυτικά σχέδια) εντός και σε ζώνη πέριξ των ορίων τους. Στόχος της
ρύθμισης είναι να επιτρέπεται η ελεγχόμενη και εξελικτική διαμόρφωση του
οικισμού, διασφαλίζοντας βασική χωρική οργάνωση και δημόσιο χώρο, χωρίς
να επιβάλλεται τυπική πολεοδόμηση που δεν ανταποκρίνεται στην κλίμακα
και τη δυναμική των μικρών οικισμών.
3) Να υπάρχουν μόνο «Περιοχές ήπιας τουριστικής ανάπτυξης» και όχι
«Ανάπτυξης Τουρισμού». Σε κανένα σημείο 50 κλίνες.
4) Στην Περιοχή Διαφύλαξης Ενδοχώρας να μην επιτρέπονται υποδομές
φιλοξενίας.
5)Κοινοποίηση της Μελέτης για την φέρουσα ικανότητα του Ανω Κουφονησίου ,την εκλαίκευσή της στους κατοίκους και τις τοπικές κοινοτικές-δημοτικές-πολεοδομικές-αρχαιολογικές αρχές γιατι με βάση αυτή τη Μελέτη πρέπει να δεσμευτούν να προγραμματίζουν και να σχεδιάζουν για τα επόμενα 20 χρόνια τα έργα , τις δράσεις και τις αδειοδοτήσεις στο μικρό αυτό νησί με στόχο την προστασία του απο τους επερχόμενους κίνδυνους .

Με τιμή και με τις ευχές για καλή επιτυχία στο έργο σας
Τσάδαρης Αθανάσιος
Επιχειρηματίας/ Ionathan koufonisia suites