ΤΠΣ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ II

ΠΡΟΣΤΑΣΊΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΉ ΔΡΑΣΤΗΡΙΌΤΗΤΑ

Ο βορεινος όγκος της Γκιώνας χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά ευαίσθητα ορεινά οικοσυστήματα, υψηλή γεωμορφολογική ποικιλία, παρουσία ενδημικών φυτων, καταφύγια για αρπακτικά πτηνά και ορεινή πανίδα, καθώς και σημαντικούς τύπους οικοτόπων του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ. Σε τέτοιου είδους ορεινά περιβάλλοντα, ακόμη και δραστηριότητες «χαμηλής όχλησης» μπορούν να έχουν συσσωρευτικές και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις.

Με βάση τα διεθνή δεδομένα οικολογικής έρευνας, η αρχή της προφύλαξης αποτελεί κεντρικό κριτήριο σε κάθε αξιολόγηση επέμβασης σε περιοχές NATURA 2000 — ειδικά σε ορεινά συστήματα με περιορισμένη ανθεκτικότητα σε εξωτερικές πιέσεις.

1. Εκτίμηση του σκοπού των ερευνητικών δραστηριοτήτων

Η εξακρίβωση κοιτασμάτων «κρίσιμων πρώτων υλών» ανήκει πράγματι σε δραστηριότητες δημοσίου ενδιαφέροντος στην ευρωπαϊκή πολιτική. Ωστόσο, η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι η μετάβαση από την έρευνα στην εξόρυξη είναι σχεδόν πάντοτε συνδεδεμένη με ριζικές παρεμβάσεις στο τοπίο (διάνοιξη οδών, εκσκαφές, υδρογεωλογικές μεταβολές), ανεξάρτητα από το «μη παρεμβατικό» στάδιο των αρχικών μελετών. Επομένως, κάθε άδεια για ερευνητική διερεύνηση σε περιοχή υψηλής οικολογικής ευαισθησίας πρέπει να αξιολογείται όχι μόνο ως απομονωμένη δραστηριότητα, αλλά με γνώμονα τις μελλοντικές αναπόφευκτες συνέπειες της μεταλλευτικής αξιοποίησης.

2. Κίνδυνοι ακόμη και από τεχνικές “χωρίς επιφανειακή επέμβαση”

Παρότι τεχνικές όπως γεωφυσικές τομές, κοσμική ακτινοβολία και χρήση drones χαρακτηρίζονται χαμηλής όχλησης, υπάρχουν γνωστοί επιστημονικοί κίνδυνοι:

Αναστάτωση της ορεινής πανίδας (ιδίως αρπακτικών πτηνών σε ζώνες αναπαραγωγής) από πτήσεις drones.

Δονήσεις και θόρυβος από γεωφυσικές διασκοπήσεις που μπορεί να επηρεάσουν είδη όπως ο λύκος, το αγριόγιδο και σπάνια ενδημικά φυτα των ασβεστολιθικών ορθοπλαγιών.

Πιθανή διατάραξη υπόγειων υδρολογικών συστημάτων, κρίσιμων για ορεινά οικοσυστήματα με μικρή υδατική ανθεκτικότητα.

Στα ασβεστολιθικά βουνά όπως η Γκιώνα, ακόμη και μικρές μεταβολές στο υπόγειο υδρολογικό ισοζύγιο μπορεί να προκαλέσουν κατάρρευση μικροοικοτόπων, απώλεια υγροτοπικών πυρήνων, αλλαγή στην κατανομή υποαλπικής βλάστησης.

3. Υπέρτερο δημόσιο συμφέρον και οικολογικό όριο φέρουσας ικανότητας

Η έννοια του “υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος” στην ευρωπαϊκή νομολογία προϋποθέτει ότι:

Δεν υπάρχει εναλλακτική λύση εκτός προστατευμένης περιοχής.

Οι επιπτώσεις δεν θίγουν τη συνοχή του δικτύου NATURA 2000.

Οι δραστηριότητες είναι απολύτως αναγκαίες.

Για τον βόρειο όγκο της Γκιώνας —μια περιοχή με μεγάλη γεωλογική και βιολογική μοναδικότητα— η συνοχή των οικοσυστημάτων εξαρτάται από την απόλυτη διατήρηση των κορυφών, των ορθοπλαγιών και των υποαλπικών ζωνών, οι οποίες αποτελούν ενιαίο λειτουργικό σύστημα. Οποιαδήποτε μελλοντική μεταλλευτική δραστηριότητα θα αντέβαινε στις αρχές αυτές.

4. Συμπέρασμα με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα

Ακόμη και αν οι προϋποθέσεις του νομοθετικού πλαισίου πληρούνται τυπικά, η εφαρμογή τους στον βόρειο όγκο της Γκιώνας δεν μπορεί να θεωρηθεί οικολογικά ασφαλής, διότι:

Η περιοχή ανήκει στις πιο ευαίσθητες ορεινές ζώνες της χώρας.

Υπάρχει υψηλή πιθανότητα να δημιουργηθούν μη αναστρέψιμες οικολογικές επιπτώσεις σε επόμενο στάδιο.

Η λειτουργία της Γκιώνας ως ενιαίου ορεινού οικοσυστήματος δεν επιτρέπει εξορυκτικές πιέσεις χωρίς να διακυβεύεται η συνοχή του.

Οι επιστημονικοί κίνδυνοι από κάθε μορφή μεταλλευτικής διερεύνησης δεν μπορούν να θεωρηθούν αμελητέοι λόγω των ειδικών γεωλογικών και βιολογικών χαρακτηριστικών του όρους.