ΕΠΣ ΔΗΜΟΥ ΚΟΡΙΝΘΙΩΝ

Ενσωμάτωση του Αστεροσκοπείου Στεφανίου στο ΕΠΣ της Δημοτικής Ενότητας Τενέας ως ειδική επιστημονική χρήση και πρόβλεψη ζώνης ειδικής προστασίας

Παρά το γεγονός ότι το Αστεροσκοπείο Στεφανίου αποτελεί υφιστάμενη και λειτουργούσα επιστημονική εγκατάσταση, από τα στοιχεία της υπό διαβούλευση μελέτης του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ) δεν προκύπτει ρητή αναφορά ούτε ειδική κατηγορία χρήσης γης που να αποτυπώνει τον χαρακτήρα και τις λειτουργικές του ανάγκες. Η δε χαρτογραφική αποτύπωση του Αστεροσκοπείου περιορίζεται στη χρήση ενός γενικού και αόριστου συμβόλου Πολιτιστικού/Πνευματικού Κέντρου, το οποίο δεν ανταποκρίνεται στη φύση και τις απαιτήσεις της συγκεκριμένης εγκατάστασης.

Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΕΠΣ) της Δημοτικής Ενότητας Τενέας του Δήμου Κορινθίων, υποβάλλεται η παρούσα παρατήρηση–αίτημα με σκοπό τη ρητή ενσωμάτωση του Αστεροσκοπείου Στεφανίου στον χωρικό σχεδιασμό, με κατάλληλη κατηγορία χρήσης γης και πρόβλεψη ειδικών όρων προστασίας, ώστε να διασφαλίζεται η απρόσκοπτη και μακροχρόνια λειτουργία του.

1. Ιστορική και επιστημονική σημασία
Το Αστεροσκοπείο Στεφανίου (Stephanion Observatory) είναι το πρώτο αστεροσκοπείο της Ελλάδας με διεθνή ερευνητική παρουσία. Στις εγκαταστάσεις του βρίσκεται το πρώτο σύγχρονο τηλεσκόπιο της χώρας, το οποίο λειτουργούσε για σχεδόν 40 χρόνια το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Το Αστεροσκοπείο έχει παράξει πάνω από 100 δημοσιεύσεις σε διεθνή, έγκριτα επιστημονικά περιοδικά, καταδεικνύοντας τον επιστημονικό του ρόλο και την υπερτοπική του σημασία.

2. Δημόσια ιδιοκτησία και στόχος λειτουργίας
Οι εγκαταστάσεις περιήλθαν στον Δήμο Κορινθίων το 2014, ενώ το τηλεσκόπιο παραχωρήθηκε από το Α.Π.Θ. στον Δήμο με σκοπό να μετατραπεί το αστεροσκοπείο σε Κέντρο έρευνας και διάδοσης της αστρονομικής επιστήμης, με πολλαπλά κοινωνικά, εκπαιδευτικά και επιστημονικά οφέλη.

3. Πρόσφατες επενδύσεις
Ο Δήμος Κορινθίων έχει υλοποιήσει πρόσφατα έργα συντήρησης και αναβάθμισης συνολικού προϋπολογισμού περίπου 500.000 €, γεγονός που τεκμηριώνει τη λειτουργική συνέχεια και τη δημόσια δέσμευση για την εγκατάσταση.

4. Συνεργασίες
Ο Δήμος Κορινθίων έχει συνάψει Μνημόνιο Συνεργασίας με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και με το Πανεπιστήμιο Πατρών, ενισχύοντας τον επιστημονικό χαρακτήρα και την ερευνητική δραστηριότητα του Αστεροσκοπείου.

5. Συμβατότητα με τον χαρακτήρα της περιοχής
Η λειτουργία του Αστεροσκοπείου Στεφανίου είναι απολύτως συμβατή με τον αγροτικό και φυσικό χαρακτήρα της Δημοτικής Ενότητας Τενέας, προάγει την ήπια, βιώσιμη και ποιοτική ανάπτυξη και ενισχύει την επιστημονική και εκπαιδευτική δραστηριότητα, καθώς και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση στην περιοχή. Παράλληλα, λειτουργεί ως πόλος έλξης επισκεπτών, προωθώντας ήπιες μορφές τουρισμού, σε αρμονικό συνδυασμό με το φυσικό περιβάλλον και τον πρωτογενή τομέα.

6. Αναγκαιότητα ενσωμάτωσης στο ΕΠΣ
Το ΕΠΣ, ως εργαλείο χωρικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου, οφείλει:
• να αποτυπώνει την πραγματική υφιστάμενη κατάσταση,
• να ενσωματώνει ειδικές επιστημονικές και κοινωφελείς εγκαταστάσεις,
• και να προλαμβάνει μελλοντικές συγκρούσεις χρήσεων γης που δύνανται να υποβαθμίσουν τη λειτουργία τους.
Η μη ρητή ενσωμάτωση του Αστεροσκοπείου Στεφανίου δημιουργεί θεσμικό κενό ως προς:
• την πολεοδομική κατοχύρωση της χρήσης,
• την προστασία από μη-συμβατές αναπτύξεις,
• και τη διαχείριση της φωτορύπανσης στην ευρύτερη περιοχή.

7. Αίτημα
Με βάση τα παραπάνω, ζητάμε:

Α. Ρητή αναγνώριση στο κείμενο του ΕΠΣ
Η αναφορά του Αστεροσκοπείου Στεφανίου ως υφιστάμενης ειδικής επιστημονικής – ερευνητικής εγκατάστασης.

Β. Χαρτογραφική αποτύπωση
Σαφής απεικόνιση της θέσης του Αστεροσκοπείου Στεφανίου στους χάρτες του ΕΠΣ, με κατάλληλο συμβολισμό και υπόμνημα.

Γ. Κατοχύρωση επιτρεπόμενης χρήσης γης
Ρητή πρόβλεψη ότι επιτρέπεται η διατήρηση, λειτουργία και αναβάθμιση του Αστεροσκοπείου Στεφανίου, ανεξαρτήτως της γενικής κατηγορίας χρήσεων της ζώνης στην οποία εντάσσεται.

Δ. Πρόβλεψη ζώνης ειδικών όρων προστασίας
Θεσμοθέτηση περιοχής ειδικών όρων στον περιβάλλοντα χώρο του αστεροσκοπείου, με κατευθύνσεις για:
• προστασία Σκοτεινού Ουρανού: περιορισμό της φωτορύπανσης και αποφυγή έντονου και μη κατευθυνόμενου φωτισμού,
• αποφυγή έντονων ή ασύμβατων χρήσεων στη περιοχή,
• έλεγχο ύψους και οπτικής όχλησης από νέες κατασκευές.

8. Συμπέρασμα
Η προστασία του Αστεροσκοπείου δεν περιορίζει τις ήπιες χρήσεις γης, ενισχύει την ποιότητα περιβάλλοντος και συνάδει με διεθνείς πρακτικές προστασίας σκοτεινού ουρανού (dark sky), ενώ προσδίδει επιστημονική και εκπαιδευτική αξία στην περιοχή.
Ως εκ τούτου, η πρόβλεψη ειδικής επιστημονικής χρήσης και ζώνης προστασίας για το Αστεροσκοπείο Στεφανίου στο ΕΠΣ της Δημοτικής Ενότητας Τενέας αποτελεί αναγκαία και απολύτως συμβατή ρύθμιση, ενισχύοντας τη μακροχρόνια λειτουργικότητα και τον επιστημονικό χαρακτήρα της εγκατάστασης.