ΤΠΣ ΔΗΜΩΝ ΑΙΓΙΝΑΣ ΚΑΙ ΑΓΚΙΣΤΡΙΟΥ

Υποστήριξη του Σεναρίου 3 και βιώσιμη ανάπτυξη

Έχοντας διαβάσει την έκθεση για την πολεοδομική ανάπτυξη της Αίγινας, η οποία εκπονήθηκε από την Ομάδα Μελέτης του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου και παρουσιάστηκε στην κοινότητα κατά τη συνάντηση της 22/9/26, στην οποία παρευρεθήκαμε, θα θέλαμε να συμβάλουμε σε αυτή τη σημαντική συζήτηση σχετικά με τα διαφορετικά σενάρια που περιγράφονται στην έκθεση και αφορούν το μέλλον της Αίγινας και όλων των κατοίκων της.

Θα θέλαμε να διατυπώσουμε δύο σημεία:

1. Θα θέλαμε να παροτρύνουμε την υποστήριξη της επιλογής του «εντατικού σεναρίου», ως του μοναδικού τρόπου ουσιαστικής αντιμετώπισης των προκλήσεων που προσδιορίζονται στην έκθεση, και

2. Θα θέλαμε να υποστηρίξουμε τη δυνατότητα βαθύτερης ενσωμάτωσης μεταξύ των στόχων υποδομών και περιβάλλοντος που προσδιορίζονται στην έκθεση, οι οποίοι, αντί να βρίσκονται σε ανταγωνισμό, θα πρέπει στην πραγματικότητα να αλληλοϋποστηρίζονται.

Όσον αφορά το πρώτο σημείο, φαίνεται σημαντικό να δηλώσουμε ότι δεν βλέπουμε σαφή διάκριση μεταξύ των προτεινόμενων σεναρίων «Ήπιο» και «Εντατικό». Πράγματι, σε πολλά σημεία της έκθεσης, οι προτάσεις των δύο σεναρίων είναι πανομοιότυπες. Όπου διαφέρουν, η διαφορά δεν αφορά την πρόθεση, αλλά την αποφασιστικότητα.

Για παράδειγμα, στην Ενότητα 7 της παρουσίασης των σεναρίων, σχετικά με τη μείωση των παραδοσιακών καλλιεργειών, υποστηρίζουμε ολόψυχα την «ήπια» προστασία και ενίσχυση των καλλιεργειών φιστικιάς και ελιάς, ενώ ταυτόχρονα συμφωνούμε με την επείγουσα ανάγκη να εξεταστεί το δυναμικό των βιολογικών μορφών γεωργίας και της περμακουλτούρας, καθώς και άλλων καλλιεργειών, που συμβάλλουν στη βιοποικιλότητα, στην ποιότητα του εδάφους και του νερού και στη μειωμένη ζήτηση νερού του νησιού, και τις υποστηρίζουν. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι δύσκολο να δούμε πώς θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτό χωρίς την «εντατική» παρέμβαση της απαγόρευσης της δόμησης και στις γεωργικές εκτάσεις. Η γεωργική γη χρειάζεται να εμπλουτιστεί, όχι να ρυπανθεί περαιτέρω από το σκυρόδεμα, τα αυτοκίνητα και τα οικιακά λύματα.

Ομοίως, στην Ενότητα 4, η οποία προσδιορίζει την ανεπαρκή προστασία πολύτιμων τοπίων και οικοσυστημάτων και την απώλεια φυσικών πόρων, την υποβάθμιση των υπηρεσιών των οικοσυστημάτων και την έλλειψη επαρκών επενδύσεων για την προστασία και ανάδειξη του φυσικού περιβάλλοντος, το «εντατικό» σενάριο απλώς προσδιορίζει το είδος των δράσεων που είναι πράγματι αναγκαίες για την επίτευξη των στόχων του «ήπιου» σεναρίου. Δεν έχει νόημα να ορίζονται απλώς «Περιοχές Ειδικής Προστασίας» χωρίς να διευκρινίζεται ότι πρόκειται για περιοχές στις οποίες επίσης δεν θα πρέπει να επιτρέπεται η δόμηση, ή να γίνεται λόγος για «ενίσχυση» των επενδύσεων (η πρόβλεψη του «ήπιου» σεναρίου) χωρίς να διευκρινίζεται ότι θα υπάρξει ένα πραγματικό, ολοκληρωμένο επενδυτικό σχέδιο (η επιλογή του «εντατικού» σεναρίου). Η απαγόρευση της δόμησης είναι αναγκαία ώστε να σταματήσει ακόμη και η δυνατότητα επέκτασης της οικιστικής ανάπτυξης.

Αυτά είναι μόνο δύο παραδείγματα, αλλά αυτό το μοτίβο είναι κοινό στην πλειονότητα της έκθεσης. Για τον λόγο αυτό, η Vessel υποστηρίζει το «Εντατικό» σενάριο, το οποίο πιστεύουμε ότι παρέχει σαφή εντολή για την ενεργή αντιμετώπιση των βασικών ζητημάτων που παρουσιάζονται τόσο ξεκάθαρα στην έκθεση. Παρότι επικροτούμε τις προθέσεις και τους στόχους της έκθεσης στο σύνολό της, δεν φαίνεται πιθανό να επιτύχει αυτούς τους στόχους χωρίς τη δέσμευση στην πρόθεσή της που υποστηρίζεται από «εντατική» δράση. Το εντατικό σενάριο αποτελεί σταθερή δέσμευση για την προστασία του νησιού, η οποία θα πρέπει να ακολουθηθεί από ένα συνεκτικό και εφαρμόσιμο σχέδιο.

Δεύτερον, και ίσως σημαντικότερο, πιστεύουμε ότι τα επιχειρήματα που διατυπώνονται στο συμπέρασμα της έκθεσης —ιδίως ο ισχυρισμός ότι το δεύτερο («ήπιο») σενάριο επιτυγχάνει μια «ισορροπημένη» μετάβαση χωρίς να παρεμποδίζει την οικονομική δραστηριότητα— είναι εσφαλμένα. Η έκθεση συχνά παρουσιάζει την ανάπτυξη των υποδομών και την περιβαλλοντική ανάπτυξη ως αντίθετες μεταξύ τους. Αυτό υποδηλώνει ότι μπορούμε να προστατεύσουμε το όμορφο τοπίο μας και τον πολύτιμο τρόπο ζωής μας μόνο κάνοντας λιγότερα. Στην πραγματικότητα, μπορούμε πάντα να κάνουμε περισσότερα και να τα κάνουμε καλύτερα.

Ας πάρουμε ως παράδειγμα τα ποτάμια και τα ρέματα του νησιού. Εμφανίζονται σε όλους τους χάρτες του σχεδίου σεναρίων, αλλά στην έκθεση περιγράφονται μόνο ως παθητικά αντικείμενα προστασίας. Τα υδάτινα ρεύματά μας έχουν πράγματι υποστεί σοβαρές ζημιές από την οικοδομική ανάπτυξη, τη γεωργική ρύπανση και την απόρριψη λυμάτων. Οι άνθρωποι δικαιολογημένα ανησυχούν ότι, στην παρούσα κατάστασή τους, συμβάλλουν επίσης στους κινδύνους πλημμύρας. Όμως, αντί απλώς να τα προστατεύουμε —ή να τα μετατρέπουμε σε τσιμεντένια αντιπλημμυρικά κανάλια— θα πρέπει να τα αποκαθιστούμε ενεργά. Στα νησιά της Πάρου, της Ίου και της Σίφνου, για παράδειγμα, προγράμματα δημιουργίας μικρών λίθινων φραγμάτων στα ποτάμια έχουν αποδειχθεί ότι μειώνουν τις πλημμύρες, ρυθμίζουν τη ροή του νερού, εμπλουτίζουν τους υδροφόρους ορίζοντες και ενισχύουν τη βιοποικιλότητα. [1] Τα προγράμματα αυτά υλοποιήθηκαν από τοπικούς τεχνίτες, μαζί με νέους εκπαιδευόμενους από τις τοπικές κοινότητες, χρησιμοποιώντας τοπικά υλικά. Παρέχουν θέσεις εργασίας, κατάρτιση και απασχόληση, αναπτύσσοντας νέες δεξιότητες, ενώ παράλληλα βελτιώνουν το περιβάλλον για τους ανθρώπους και τα άλλα είδη —και συμβάλλουν στην αποθήκευση νερού, ίσως της σημαντικότερης ανάγκης της Αίγινας. Η αναγέννηση των μοναδικών αρχαίων σουβαλών της Αίγινας θα μπορούσε να επιτελέσει σε μεγάλο βαθμό την ίδια λειτουργία —καθώς και να προσελκύσει ένα διαφορετικό είδος τουριστικού ενδιαφέροντος, έναν πραγματικά ουσιαστικό «οικοτουρισμό».

Αυτή η προσέγγιση δεν περιορίζεται μόνο στους υδάτινους πόρους της Αίγινας. Η πλούσια αρχιτεκτονική κληρονομιά της Αίγινας, η οποία προσδιορίζεται στην έκθεση ως απειλούμενη, θα ωφελούνταν όχι μόνο από τη διατήρηση, αλλά και από την ενεργή επισκευή και επέκταση. Το νησί είναι γεμάτο κατεστραμμένα και εγκαταλελειμμένα κτίρια —αρχαία και σύγχρονα— τα οποία θα μπορούσαν να μετασκευαστούν και να επεκταθούν για πολλές χρήσεις, με τη χρήση κατάλληλων, βιώσιμων και ανανεώσιμων υλικών. Η Αίγινα διαθέτει πλούτο δεξιοτήτων και τεχνικών επαγγελμάτων —όπως αποδεικνύεται από την έκταση της οικοδομικής δραστηριότητας που ήδη πραγματοποιείται. Οι θέσεις εργασίας στον οικοδομικό τομέα θα μπορούσαν να συνεχίσουν να διατηρούνται, αλλά με μεγαλύτερη έμφαση στην επισκευή, τη συντήρηση και τα βιώσιμα τοπικά υλικά. Η Αίγινα θα μπορούσε να πρωτοπορήσει στον τρόπο σκέψης για το νησί ως ενιαίο οικοσύστημα και όχι απλώς ως τόπο οικονομικής εκμετάλλευσης.

Αυτά μπορεί να φαίνονται μικρά παραδείγματα, αλλά σκοπός τους είναι να μεταφέρουν τη σταθερή μας θέση ότι η προστασία της ομορφιάς και των φυσικών πόρων του νησιού δεν χρειάζεται και δεν πρέπει να γίνεται εις βάρος της ευημερίας και του οικονομικού μέλλοντος του νησιού. Αντιθέτως, τα δύο θα πρέπει να θεωρούνται ότι προχωρούν χέρι-χέρι, με ισότιμη, «εντατική» δέσμευση και στα δύο.

Πρέπει να δράσουμε τώρα, ώστε να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να στρέψουμε αυτό το νησί προς μια μορφή βιώσιμης ανάπτυξης που θέτει το εύθραυστο οικοσύστημα του νησιού στο επίκεντρο της υγείας της κοινότητας. Μπορούμε να μάθουμε τόσα πολλά συνδυάζοντας τους Παλαιούς Τρόπους ζωής στο νησί με τους Νέους Τρόπους που αναδύονται παγκοσμίως. Χωρίς ένα υγιές περιβάλλον, δεν θα υπάρχει τίποτα να σωθεί στο μέλλον. Βρισκόμαστε σε ένα σημείο καμπής στην Αίγινα και μπορούμε να κάνουμε τη σωστή επιλογή για εμάς τους ίδιους και για όλη τη ζωή στο νησί.

Από τους Διευθυντές της ΒΕΣΣΕΛ ΑΙΓΙΝΑ AMKE
James Bridle
Navine G Dossos

[1] https://boulouki.org/el/project/microdams/