ΤΠΣ ΔΗΜΟΥ ΝΟΤΙΟΥ ΠΗΛΙΟΥ

ΑΝΑΛΥΣΗ SWOT (βλ. και συνημμένο αρχείο Pdf)

SWOT (με Ιtalics οι αναφορές στο κείμενο της μελέτης)
Η περιοχή διαθέτει μοναδικό φυσικό περιβάλλον με πλούσια βιοποικιλότητα, προστατευόμενες περιοχές, όπως το όρος Πήλιο και παραδοσιακούς οικισμούς που διατηρούν την αρχιτεκτονική τους ταυτότητα. Αυτά αποτελούν ισχυρές βάσεις για την ανάπτυξη βιώσιμου τουρισμού, του αγροτουρισμού και την προώθηση τοπικών προϊόντων.
ΣΧΟΛΙΟ: Ένα εξαιρετικό περιβάλλον δεν εγγυάται την ανάπτυξη «βιώσιμου» τουρισμού. Αυτή καθορίζεται από τη φέρουσα ικανότητα του τόπου, δηλαδή από φυσικούς παράγοντες, περιβαλλοντικούς παράγοντες, κοινωνικούς παράγοντες και οικονομικούς παράγοντες:
• Φυσικοί/τεχνικοί παράγοντες: φέρουσα ικανότητα δημοτικών υποδομών (ύδρευση, αποχέτευση, απορρίμματα, θαλάσσια ρύπανση)/φέρουσα ικανότητα ΔΕΔΔΗΕ.
o Ο Δήμος Ν. Πηλίου έχει μη αξιόπιστα συστήματα υδροδότησης/ύδρευσης. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει το φράγμα στο Παναγιώτικο, ένα ρήγμα στον πυθμένα του συμβάλλει στην απώλεια μεγάλων ποσοτήτων νερού. Παράλληλα, μετά την κατασκευή του φράγματος, έχουν εγκαταλειφθεί παλαιότεροι παραδοσιακοί τρόποι υδροδότησης (όπως π.χ. υδρομαστεύσεις). Με την κλιματική αλλαγή να επηρεάζει τη συχνότητα και σφοδρότητα των βροχοπτώσεων, είναι αμφίβολο μέχρι πότε θα μπορεί το φράγμα να παρέχει τις απαραίτητες ποσότητες νερού στην περιοχή. Επίσης, τα δίκτυα ύδρευσης σε πολλούς οικισμούς υποφέρουν από κακοτεχνίες (παρά το γεγονός ότι αντικαταστάθηκαν πριν περίπου 15 χρόνια) με αποτέλεσμα να υπάρχουν συχνές διαρροές και σημαντικές απώλειες. Τέλος, δεν υπάρχει αξιόπιστη υπηρεσία διαχείρισης του συστήματος ύδρευσης με αποτέλεσμα οι δεξαμενές συχνά να αδειάζουν (λόγω μηχανικών προβλημάτων, ή διακοπής ηλεκτροδότησης, κ.α.) και να κόβεται το νερό επί ώρες ή σε κάποιες περιπτώσεις ολόκληρες ημέρες. Τα φαινόμενα αυτά είναι πιο συχνά τη θερινή περίοδο όταν οι καταναλώσεις νερού αυξάνονται δραματικά λόγω της β’ κατοικίας, των καταλυμάτων και των βραχυχρόνιων μισθώσεων (που έχουν αυξηθεί πολύ τα τελευταία 5-6 χρόνια). Γνωρίζουμε ότι η κατά κεφαλή κατανάλωση νερού στα τουριστικά καταλύματα είναι υπερδιπλάσια από αυτή στις κατοικίες. Επίσης, η κατανάλωση νερού αυξάνεται κατά πολύ από τα υπαίθρια ντους στις παραλίες. Επομένως, περαιτέρω επέκταση του τουρισμού σημαίνει και υπερβολική μεγέθυνση στη ζήτηση του νερού.
o Ο Δήμος Ν. Πηλίου έχει αναξιόπιστα συστήματα αποκομιδής αστικών απορριμμάτων. Δεν πραγματοποιείται συλλογή ανακυκλώσιμων υλικών συσκευασίας εδώ και πάρα πολλά χρόνια, καθώς ο Δήμος δεν λειτουργεί τα απαιτούμενα οχήματα. Έτσι, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν μπλε κάδοι, όλα τα απορρίμματα οδηγούνται σε ταφή (ΧΥΤΑ Αργαλαστής). Δεν έχει γίνει συστηματική καταγραφή, αλλά τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση του ποσοστού των ανακυκλώσιμων υλικών στο σύνολο των σύμμεικτων λόγω του τρόπου προμηθειών των καταστημάτων εστίασης (περισσότερα τυποποιημένα προϊόντα), του πολλαπλασιασμού των καταστημάτων εστίασης, αλλά και στις αλλαγές συνηθειών των επισκεπτών (π.χ. προτιμούν πλέον το εμφιαλωμένο νερό με αποτέλεσμα μεγάλους όγκους πλαστικών PET).
o Ο Δήμος Ν. Πηλίου δεν έχει εγκαταστάσεις επεξεργασίας υγρών λυμάτων (ΕΕΛ). Ο μόνος ΕΕΛ στην επικράτεια του Δήμου είναι αυτός στα Καλά Νερά που χρηματοδοτήθηκε από το ΠΕΠ Θεσσαλίας το 2018 και συνδέεται με δίκτυο αποχέτευσης μόνο στον οικισμό των Καλών Νερών. Όλοι οι άλλοι οικισμοί, συμπεριλαμβανομένων των παράκτιων (για τους οποίους υπάρχει εδώ και δεκαετίες Οδηγία να αποκτήσουν δίκτυο αποχέτευσης κατά προτεραιότητα), εξυπηρετούνται από βόθρους οι οποίοι στη συντριπτική πλειοψηφία τους είναι απορροφητικοί και όχι στεγανοί.
o Η τουριστική ανάπτυξη φέρνει και πολλά πλαστικά απορρίμματα, ένα μεγάλο μέρος των οποίων ξεβράζονται στις ακτές. Ο Δήμος δεν διαθέτει μηχανισμούς καθαρισμού των ακτών, κάτι που επαφίεται στη δράση εθελοντών μόνο. Η εθελοντική δράση δεν φαίνεται να επαρκεί, καθώς τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μεγαλύτερος αριθμός πλαστικών στις ακτές.
o Το δίκτυο υψηλής τάσης ΔΕΔΔΗΕ (που κατασκευάστηκε στα τέλη της 10ετίας του ’70 μαζί με τον Υποσταθμό Λαύκου, είναι σε μεγάλο βαθμό πεπαλαιωμένο και ευάλωτο όπως αποδεικνύεται από τις αρκετά συχνές διακοπές ρεύματος ιδιαίτερα τη χειμερινή περίοδο και κατά τη διάρκεια βροχοπτώσεων. Ήδη ο ΔΕΔΔΗΕ έχει ξεκινήσει έργο υπογειοποίησης – με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης - του εναέριου δικτύου μέχρι το Βρωμονέρι (όπου υπάρχει υποθαλάσσια σύνδεση με τη Σκιάθο) για να αυξήσει την αξιοπιστία του δικτύου. Η μελέτη ΤΠΣ πρέπει να αναφέρει τις προδιαγραφές και την τεχνική περιγραφή του έργου (αν δηλαδή εκτός από το δίκτυο μεταφοράς θα αναβαθμιστεί και το δίκτυο διανομής, οι υποσταθμοί, κλπ), διότι αυτό αποτελεί σημαντική αναπτυξιακή παράμετρο για τον Δήμο.
• Περιβαλλοντικοί παράγοντες: φέρουσα ικανότητα παραλιών, μονοπάτια, κ.α..
o Το Νότιο Πήλιο είναι μια περιοχή με μικρές έως πολύ μικρές παραλίες κυρίως στο νοτιότερο τμήμα του (Λεφόκαστρο, Κάλαμος, Πάου, Χόρτο, Μηλίνα, Ζάστενη, Αγία Βάσω (στο Τρίκερι), Καναπίτσα, Πλατανιά, Βρωμονέρι, Κατηγιώργης, Λύρη, Μουρτιάς, Καστρί, Πάλτση, κ.α.) Οι μεγαλύτερες παραλίες του νοτίου τμήματος είναι τα Ποτιστικά που μαζί με τη Μελανή φτάνουν στα 1000 μέτρα και το Μικρό που φτάνει τα 400 μέτρα. Μεγαλύτερες παραλίες έχει κυρίως το βόρειο τμήμα του Δήμου, δηλαδή τα Καλά Νερά (500 μέτρα), Κορώπη (400 μέτρα), Άφησος (400 μέτρα). Όλες οι παραλίες – με την παρούσα ανάπτυξη – είναι ασφυκτικά γεμάτες το καλοκαίρι τόσο από λουόμενους όσο και από αυτοκίνητα που είναι διπλο- και τριπλο-παρακαρισμένα. Οι παραλίες της περιοχής είναι ήδη στα όριά τους με την παρούσα ανάπτυξη και είναι αδύνατον να δεχθούν περισσότερους επισκέπτες. Επίσης, το οδικό δίκτυο που οδηγεί στις παραλίες είναι συχνά περιορισμένου πλάτους με σοβαρές ελλείψεις μέτρων ασφάλειας (ρείθρα, μπάρες ασφαλείας, διαγράμμιση). Η αύξηση της κυκλοφορίας στους δρόμους αυτούς λόγω τουριστικής κίνησης αυξάνει και την επικινδυνότητα του οδικού δικτύου.
o Τα καλντερίμια στο Νότιο Πήλιο αποτελούν ένα εξαιρετικό περιπατητικό δίκτυο το οποίο παλιότερα εξυπηρετούσε τις ημερήσιες μετακινήσεις των κατοίκων (με τα πόδια ή με ζώα) μεταξύ των οικισμών και προς τις καλλιέργειες. Δυστυχώς, λόγω της αχρηστίας (οι μετακινήσεις γίνονται πλέον με αυτοκίνητο) τα καλντερίμια κλείνουν από τη βλάστηση ή παθαίνουν ζημιές από τις έντονες βροχοπτώσεις και χρειάζονται τακτική συντήρηση. Ο Δήμος Ν. Πηλίου δεν έχει τη δυνατότητα να συντηρεί τα καλντερίμια. Η συντήρησή τους γίνεται σε κάποιο βαθμό από εθελοντικές ομάδες όπως οι Φίλοι των Καλντεριμιών αλλά δεν είναι γνωστή αυτή τη στιγμή ούτε η βατότητά τους, ούτε και ο βαθμός ασφάλειας των περιπατητών. Επομένως είναι αμφίβολο κατά πόσο μπορεί να προωθηθεί ένα μοντέλο π.χ. περιπατητικού τουρισμού.
• Κοινωνικοί και οικονομικοί παράγοντες:
o Οι οικισμοί στο Νότιο Πήλιο χάνουν σταθερά το γηγενή πληθυσμό την τελευταία πεντηκονταετία, αρχικά λόγω αστυφιλίας (μετάβαση στο Βόλο ή την Αθήνα για καλύτερες οικονομικές συνθήκες) και πρόσφατα διότι δεν τους αρέσει η ζωή σε μικρούς απομονωμένους οικισμούς (έλλειψη καλών σχολείων, κοινωνικής ζωής, πολιτιστικών δραστηριοτήτων, κ.α.). Αυτό οδηγεί σε μια μείωση του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού της περιοχής.
o Ταυτόχρονα, τα τελευταία 30 χρόνια αλλάζει το δημογραφικό προφίλ με την έλευση μεταναστών κυρίως από τα Βαλκάνια (από Αλβανία τη δεκαετία του ’80 και ’90) και πιο πρόσφατα από Βουλγαρία και Ρουμανία. Ενδεικτικό είναι π.χ. ότι από όλα τα παιδιά του Δημοτικού σχολείου Λαύκου μόνο 2 είναι Ελληνικής ιθαγένειας. Αυτό έχει πολλαπλές επιπτώσεις στη φυσιογνωμία του τόπου: οι κατασκευές δεν είναι πλέον ίδιας τεχνικής (οι Αλβανοί δουλεύουν διαφορετικά την πέτρα), η τοπική κουζίνα στα εστιατόρια σταδιακά αλλάζει, κ.α. Ταυτόχρονα, τα σπίτια στους οικισμούς αγοράζονται από αστούς (κυρίως Αθηναίους και Θεσσαλονικείς, αλλά και Λαρισαίους, κ.α.) ή αλλοδαπούς (Άγγλους, Γερμανούς, Αυστριακούς, Γάλλους, Ιταλούς, Ισραηλινούς, κ.α.) οι οποίοι φέρνουν άλλα «πρότυπα» αισθητικής και λίγο-λίγο οι παραδοσιακοί οικισμοί αλλάζουν: εμφανίζονται οξυκόρυφες στέγες, τεράστιες βεράντες, αυλές σε στυλ Μυκόνου. Η «αυθεντικότητα» του Πηλίου χάνεται και αυτό αντικατοπτρίζεται και στις τουριστικές ροές (που κινούνται προς την κατεύθυνση της μείωσης της κατά κεφαλήν δαπάνης): τελευταία παρατηρείται μείωση στις διανυκτερεύσεις σε καταλύματα και αύξηση σε βραχυχρόνιες μισθώσεις, μείωση των πελατών στα εστιατόρια και αύξηση σε πιο πρόχειρο φαγητό (σουβλάκια), μείωση των τουριστών από δυτικο-Ευρωπαϊκές χώρες και αύξηση στους τουρίστες από Βαλκανικές χώρες, κ.α. Ένα τέτοιο τουριστικό μοντέλο δεν είναι βιώσιμο καθώς το εισόδημα που αφήνει είναι μάλλον λιγότερο από το πρόσθετο κόστος των υπηρεσιών/υποδομών που δημιουργεί.
Άλλωστε η ίδια η SWOT παραδέχεται ότι το οδικό δίκτυο της περιοχής έχει μη επαρκή γεωμετρικά χαρακτηριστικά, ότι οι υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης είναι ανεπαρκείς, και ότι η περιοχή παρουσιάζει μεγάλη τρωτότητα σε φυσικές καταστροφές, ενώ η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη του τουρισμού μπορεί να είναι καταστροφική για την περιοχή. Επομένως, πώς καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το Νότιο Πήλιο έχει ό,τι χρειάζεται για την ανάπτυξη του τουρισμού? Με ένα Δήμο που δεν έχει Υπηρεσία Δόμησης? Με ένα Δήμο που δεν έχει προσωπικό και μηχανήματα και ακόμη και για τις πιο απλές εργασίες κάνει συμβάσεις με εργολάβους? Και πώς οι ΑΠΕ θα βοηθήσουν ώστε να αρθούν όλες οι ανεπάρκειες του Δήμου Νοτίου Πηλίου?

SWOT: Σχέση με τον ευρύτερο χώρο
Ευκαιρίες:
Υποστήριξη της ανάπτυξης των ημιορεινών- ορεινών περιοχών ΣΧΟΛΙΟ: αυτό δεν είναι ευκαιρία. Είναι ευχή.
Βελτίωση της συνεργασίας με την Περιφέρεια Στερεάς- Ελλάδας (Ιστιαία – Αιδηψός ΣΧΟΛΙΟ: Το Νότιο Πήλιο δεν έχει ιστορικά σχέσεις με την Εύβοια. Δεν υπάρχει ακτοπλοϊκή συγκοινωνία μεταξύ Πηλίου και Εύβοιας και οι δύο περιοχές δεν έχουν και πολλά κοινά. Στο παρελθόν υπήρξε μία σύνδεση με θαλάσσιο ταξί με τους Ωραιούς (ιδιωτική πρωτοβουλία) αλλά η επιχείρηση δεν ήταν βιώσιμη και έκλεισε. Στο απώτερο παρελθόν υπήρχε συγκοινωνία Πλατανιά-Αγ. Κωνσταντίνος (με ιπτάμενα δελφίνια) αλλά σταμάτησε λόγω μικρής επιβατικής κίνησης. Ακόμη και να υπήρχε από κάποια εταιρία διάθεση να την αναβιώσει, σήμερα δεν υπάρχει δυνατότητα πρόσδεσης ακτοπλοϊκών σκαφών στο νέο λιμάνι του Πλατανιά (δεν έχει προβλεφθεί)
Προώθηση λειτουργίας υδατοδρομίων και ενίσχυση τουριστικών καταφυγίων ΣΧΟΛΙΟ: μέχρι τώρα ο Δήμος απλά ονομάζει τις τουριστικές μαρίνες «αλιευτικά καταφύγια» για να βρίσκει εύκολα χρηματοδότηση, αλλά δεν έχει κάνει ούτε ένα βήμα για την οργάνωση Λιμενικού Ταμείου. Ίσως πράγματι να είναι μια ευκαιρία ο ιστιοπλοϊκός τουρισμός που είναι τόσο ανεπτυγμένος στις Σποράδες, αλλά ο Δήμος δεν διαθέτει την οργάνωση για να τον διαχειριστεί.
Κατασκευή σύγχρονου ελικοδρομίου ΣΧΟΛΙΟ: Πράγματι υπάρχει δυνατότητα στον Προφήτη Ηλία (Λαύκος) αλλά τι είναι αυτό που το κάνει ευκαιρία? Υπάρχει κάποιο ενδιαφέρον από εταιρία να ξεκινήσει αερομεταφορές με ελικόπτερα?

Αδύνατα σημεία:
Μη ύπαρξη θαλάσσιας σύνδεσης του Τρικερίου με το Βόλο
ΣΧΟΛΙΟ: Πράγματι, τη στιγμή που υπάρχει ακτοπλοϊκή σύνδεση του Βόλου με τις Σποράδες, θα ήταν πολύ χρήσιμο να υπάρχει σύνδεση και με την Αγία Κυριακή, αλλά σημαντικότερο με τον Πλατανιά. Αυτό θα εξυπηρετούσε το Νότιο Πήλιο, διότι υπάρχει αεροδρόμιο στη Σκιάθο με πολύ περισσότερες πτήσεις απ’ ό,τι η Αγχίαλος. Σήμερα υπάρχει μόνο θαλάσσιο ταξί από την Σκιάθο προς Κατηγιώργη.

Απειλές:
Γεωγραφική απομόνωση της Δ.Ε. Τρικερίου λόγω ανεπαρκούς σύνδεσης με άλλους πόλους ΣΧΟΛΙΟ: Αν κάποιος γνωρίζει την ιστορία του Τρικερίου, θα δει ότι σήμερα το Τρίκερι δεν είναι καθόλου απομονωμένο. Το Τρίκερι έχει ζήσει αιώνες ως «νησί», χωρίς καμία χερσαία σύνδεση με το Πήλιο ή το Βόλο ή τη λοιπή Θεσσαλία. Η αναφορά των Τρικεριωτών ήταν πάντα «θαλασσινή» καθώς ήταν είτε καπετάνιοι, είτε αλιείς. Σήμερα, συνεχίζει σε μεγάλο βαθμό τη ναυτική παράδοση και είναι ίσως η μόνη Δημοτική Κοινότητα που ασχολείται σε σημαντικό βαθμό με την αλιεία. Οι αναφορές των Τρικεριωτών ψαράδων είναι προς τις Σποράδες, καθώς εκεί βρίσκουν καλύτερες αγορές για τη διάθεση των προϊόντων του. Όσον αφορά δε τις ταβέρνες της Αγίας Κυριακής, αυτές γεμίζουν κάθε Σαββατοκύριακο με Βολιώτες που έρχονται είτε με σκάφη (σε μισή ώρα), είτε οδικά (σε 1 ½ ώρα).
Πληθυσμιακή μείωση ΣΧΟΛΙΟ: Αυτή είναι πραγματικά η μόνη σοβαρή απειλή για το Νότιο Πήλιο: η έξοδος των κατοίκων νεαρής ηλικίας από το Νότιο Πήλιο και η εισροή μεταναστών που σταδιακά αλλάζουν την ταυτότητα της περιοχής.

SWOT: Οικονομική ανάπτυξη
Δυνατά σημεία:
Σημαντικό δυναμικό στον πρωτογενή τομέα ΣΧΟΛΙΟ: Κάθε άλλο παρά σημαντικό δυναμικό στον πρωτογενή τομέα υπάρχει. Η περιοχή αδυνατεί να συγκρατήσει το νέο πληθυσμό καθώς δεν θέλουν να απασχολούνται στον πρωτογενή τομέα. Άλλωστε φαίνεται να έχουν αρκετά καλές ακαδημαϊκές επιδόσεις, αν κρίνει κανείς από τον αριθμό των αποφοίτων ΑΕΙ της περιοχής (που έχουν μεγαλώσει στο Ν. Πήλιο και μετά τις σπουδές τους έχουν φύγει από εκεί (κυρίως προς Αθήνα και Βόλο)). Οι περισσότεροι που ασχολούνται με τον πρωτογενή τομέα είναι μεγάλης ηλικίας, ενώ είναι λίγες οι περιπτώσεις νέων που μένουν στον τόπο τους για να ασχοληθούν με τα κτήματα ή το ζωικό κεφάλαιο (κυρίως άτομα της ίδιας οικογένειας, χωρίς στήριξη από την Πολιτεία). Ακόμη λιγότεροι είναι αυτοί που γίνονται αλιείς.
Δυνατότητα τυποποίησης και μεταποίησης αγροτικών προϊόντων (λαδιού , οίνου κλπ.) ΣΧΟΛΙΟ: Στην επικράτεια υπάρχουν κάποιες μικρές επιχειρήσεις που μαζεύουν και τυποποιούν λάδι (ψυχρής έκθλιψης) και κάποια πολύ μικρά οινοποιία. Τα οινοποιία συνήθως θέλουν 2-3 γενιές για να φτάσουν σε σημείο να είναι κερδοφόρα. Αυτό το γνωρίζουμε από σχεδόν όλα τα μεγάλα οινοποιία της χώρας (Μπουτάρης, Γεροβασιλείου, Σιγάλας, αλλά και της Μαγνησίας Αποστολάκης). Στο Ν. Πήλιο βρισκόμαστε ακόμη στην πρώτη γενιά. Επομένως είναι ένας μακροπρόθεσμος στόχος (αν η πρώτη γενιά αντέξει).
Με το λάδι είναι κάπως καλύτερα τα πράγματα και χρειάζεται μόνο α) τα γίνουν όλες οι καλλιέργειες βιολογικές, β) να συνεταιριστούν οι παραγωγοί, γ) να πάνε όλοι σε ψυχρή έκθλιψη, και δ) να αποκτήσουν δίκτυο διανομής (κατά προτίμηση στη Δ. Ευρώπη).
Ευκαιρίες:
Εκσυγχρονισμός της γεωργίας και κτηνοτροφίας με παραγόμενα προϊόντα προστιθέμενης αξίας (βιολογικά προϊόντα κλπ.) ΣΧΟΛΙΟ: Οι λίγοι νέοι απασχολούμενοι στον πρωτογενή τομέα, πράγματι εκσυγχρονίζουν τις εγκαταστάσεις τους και διευρύνουν τη γκάμα των προϊόντων τους. Πρόκειται κυρίως για μικρές μονάδες (μελισσοκομικές, τυροκομικές, οικοτεχνίες παραδοσιακών προϊόντων, κ.α.). Βιολογική καλλιέργεια της ελιάς γίνεται σε κάποιες περιοχές, και λίγα κηπευτικά προϊόντα. Εν γένει οι καλλιέργειες της περιοχής – λόγω του δύσκολου ανάγλυφου – είναι υψηλού κόστους (πολλά μεροκάματα, έλλειψη εργατικών χεριών). Το κόστος ανεβαίνει ακόμη περισσότερο όταν είναι βιολογικές (καθώς οι αποδόσεις είναι συνήθως μικρότερες). Επομένως, τα προϊόντα φτάνουν στις αγορές σε σημαντικά υψηλότερες τιμές που μπορεί να αντέξει η Ελληνική Οικονομία, γι’ αυτό συνήθως διακινούνται τοπικά (χωρίς μεσάζοντες). Μια στροφή προς τα βιολογικά προϊόντα θα είχε νόημα, αλλά χρειάζεται πολύ μεγάλη οργάνωση: α) έχει νόημα ολόκληρο το Πήλιο να στραφεί προς τη βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία (για να εκμεταλλευτεί κάποιες οικονομίες κλίμακας), β) θα πρέπει να οργανωθούν οι παραγωγοί σε συνεταιρισμούς για να αποκτήσουν καλύτερες τιμές σε πρώτες ύλες και καλύτερες προσβάσεις στις αγορές. Δυστυχώς δεν υπάρχει κανένας ενεργός συνεταιρισμός στο Ν. Πήλιο.
Αγροτουρισμός – ενίσχυση τοπικής παραγωγής & branding. ΣΧΟΛΙΟ: για να υπάρξει αγροτουρισμός πρέπει πρώτα να υπάρχει αγροτική οικονομία, δηλαδή να μείνουν οι νέοι στον τόπο τους και να ασχοληθούν.
Ανάπτυξη δευτερογενή τομέα (εξόρυξη πέτρας και μεταποίηση αγροτικών προϊόντων) ΣΧΟΛΙΟ: η μεταποίηση αγροτικών προϊόντων είναι πολύ μικρής κλίμακας (λάδι, τυροκομικά προϊόντα). Υπάρχουν δυνατότητες και στους δύο κλάδους, αλλά πρέπει πρώτα να περάσουν οι εκμεταλλεύσεις σε νέους αγρότες.
Η εξόρυξη πέτρας (σχιστόπλακα Πηλίου στη Συκή και Μάρμαρα στο Τισαίον Όρος) γίνεται με μη περιβαλλοντικά βιώσιμο τρόπο. Δεν είναι σίγουρο εάν οι μονάδες θα παραμείνουν οικονομικά βιώσιμες εάν ακολουθήσουν όλες τις προδιαγραφές προστασίας του περιβάλλοντος. Προς το παρόν λειτουργούν με την «ανοχή» της τοπικής κοινωνίας και του Δήμου.
Βελτίωση υφιστάμενων εγκαταστάσεων αλιευτικών καταφυγίων και ίδρυση νέων ΣΧΟΛΙΟ: η αλιεία φθίνει στο Ν. Πήλιο διότι έχουν μειωθεί τα ιχθυαποθέματα, ο Παγασητικός δεν έχει πλέον καραβίδες λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας της θάλασσας, τα δελφίνια και οι φώκιες σκίζουν συχνά τα δίχτυα των ψαράδων, το φυτοπλαγκτόν τουλάχιστον 1-2 φορές το χρόνο καταστρέφει δίχτυα και ψαριές. Τα τελευταία 20-25 χρόνια έχουν διαλυθεί και αποσυρθεί πάρα πολλά καΐκια για να πάρουν την αποζημίωση. Οι ψαράδες που απομένουν συνήθως πάνε στο Αιγαίο για να βρούν ψάρια ή πάνε στο Βόλο ή τη Ν. Αγχίαλο. Λίγοι αλιείς έχουν μείνει τοπικά. Η δυναμικότητα των υπαρχόντων αλιευτικών καταφυγίων υπερκαλύπτει τις ανάγκες των αλιέων.
Διασύνδεση πρωτογενούς και τριτογενούς τομέα (εστίαση κ.ά.) ΣΧΟΛΙΟ: πριν από μερικά χρόνια αρκετές επιχειρήσεις εστίασης είχαν μπει στο πρόγραμμα που τους έδινε Σήμα Ποιότητας Ελληνικής Κουζίνας. Το μέτρο δεν δούλεψε. Δεν υπήρξε καμία ειδοποιός διαφορά στην κερδοφορία των επιχειρήσεων. Επίσης, οι παλιοί εστιάτορες της περιοχής πάντα προμηθεύονταν από ντόπιους παραγωγούς διότι ήταν ζήτημα αλληλοϋποστήριξης. Τα τελευταία χρόνια όμως με τη διείσδυση επιχειρηματιών από άλλες περιοχές (από Αθήνα, αλλοδαποί, κλπ.) έχει αυξηθεί ο όγκος των προμηθειών από μεγάλες αλυσίδες (π.χ. The Mart στο Βόλο) κυρίως λόγω κόστους. Οι νεοφερμένοι επιχειρηματίες δεν έχουν καμία συναισθηματική σύνδεση με τον τόπο και απλά κοιτούν να μεγιστοποιήσουν το κέρδος.
Χωροθέτηση μικρού μεγέθους οργανωμένου υποδοχέα μεταποίησης αγροτικών και λοιπών προϊόντων. ΣΧΟΛΙΟ: οι μεταποιητικές επιχειρήσεις αγροτικών προϊόντων χρειάζεται να είναι κοντά στους παραγωγούς, και δεν θα μπορούσαν ποτέ να συγκεντρωθούν σε μία τοποθεσία. Οι χρόνοι μεταφοράς των προϊόντων (π.χ. του γάλακτος) είναι διπλάσιοι απ’ ότι σε μια πεδινή περιοχή, γι΄αυτό χρειάζεται ο μεταποιητής να είναι κοντά στους παραγωγούς.
Αύξηση χώρων στάθμευσης ΣΧΟΛΙΟ: η επάρκεια χώρων στάθμευσης είναι ένας «κινούμενος στόχος» για όλη την επικράτεια καθώς όσο περισσότερες θέσεις κατασκευάζονται, τόσο περισσότερα αυτοκίνητα εισρέουν στην περιοχή. Οι δρόμοι των χωριών τον Αύγουστο συνεχίζουν και γεμίζουν από αυτοκίνητα σε σημείο που να μην μπορεί να περάσει το λεωφορείο, όπως πριν από 25 χρόνια, παρά το γεγονός ότι έχουν δημιουργηθεί αρκετοί χώροι στάθμευσης. Υπάρχουν πολλοί λόγοι που συμβάλλουν σε αυτό: α) το Ν. Πήλιο δεν περπατιέται/χρειάζεται ο επισκέπτης αυτοκίνητο για να πάει από χωριό-σε-χωριό και από παραλία-σε-παραλία διότι τα δρομολόγια του ΚΤΕΛ δεν είναι αρκετά συχνά, ούτε πολύ βολικά, β) οι τουρίστες στην περιοχή συνήθως δεν έρχονται οργανωμένα (σε γκρουπ) αλλά ατομικά, επομένως έρχεται ο καθένας με το αυτοκίνητό του, γ) στην περιοχή εν γένει δεν υπάρχουν τουριστικά καταλύματα all inclusive που σημαίνει ότι οι τουρίστες δεν εξυπηρετούν όλες τους τις ανάγκες σε ένα σημείο (υπάρχουν κάποια ελάχιστα συγκροτήματα).
Το πρόβλημα της στάθμευσης με δημιουργία parking δεν είναι οικονομικά αποδοτικό για να επενδύσει κανείς σε θέσεις και να καλύψει το μέγιστο αριθμό αυτοκινήτων (αιχμή Αυγούστου) οι οποίες θα μένουν κενές τον υπόλοιπο χρόνο. Για παράδειγμα: το τεράστιο parking (πάνω από 100 θέσεις) στο Λαύκο (που κόστισε ακριβά και χρηματοδοτήθηκε από πόρους της ΕΕ) είναι εντελώς άδειο 10 μήνες το χρόνο. Τα χωριά του Ν. Πηλίου ποτέ δεν θα μπορέσουν να έχουν επάρκεια θέσεων στάθμευσης και – αν αυξηθεί και άλλο ο τουρισμός – τότε θα πληθύνουν τα φαινόμενα να βλέπουμε αυτοκίνητα πάνω στις παραλίες, μέσα στις πλατείες, και όπου αλλού μπορεί να φανταστεί κανείς.
Δημιουργία μικρής κλίμακας οργανωμένων υποδοχέων τουριστικών μονάδων ΣΧΟΛΙΟ: η δημιουργία ΠΟΤΑ είναι ίσως η χειρότερη ιδέα για το Ν. Πήλιο καθώς τέτοιες επενδύσεις α) δεν δημιουργούν θέσεις εργασίας για την τοπική κοινωνία (συνήθως φέρνουν εργαζόμενους από αλλού) και β) δεν αφήνουν χρήματα σε τοπικές επιχειρήσεις (μπακάλικα, φούρνους, εστιατόρια, κ.α.)
Το πλέον προτιμότερο σενάριο τουριστικής ανάπτυξης για το Ν. Πήλιο είναι αυτό της Β’ κατοικίας. α) φέρνει επενδύσεις και τροφοδοτεί τον κατασκευαστικό κλάδο/αποτρέπει παράλληλα την εγκατάλειψη του οικιστικού αποθέματος, β) δημιουργεί πολλές τοπικές θέσεις εργασίας για τη συντήρηση των σπιτιών (καθαρισμό, κηπουρική, κ.α.), γ) επειδή οι αγοραστές έχουν επενδύσει μεγάλα κεφάλαια, έρχονται στα χωριά σε διάφορες εποχές του χρόνου (28η Οκτωβρίου, Χριστούγεννα, Καθαρή Δευτέρα, 25η Μαρτίου, Πάσχα, κλπ.) ή αν είναι συνταξιούχοι ακόμη περισσότερο, δ) τροφοδοτεί μία σειρά από επιχειρήσεις (φούρνους, κρεοπωλεία, παντοπωλεία, λαϊκές αγορές, εστιατόρια, μπαρ, καφετέριες, κομμωτήρια, κ.α.), ε) εδραιώνει σχέσεις με τον τοπικό πληθυσμό και αποκτά συναισθηματικούς δεσμούς με τον τόπο (γι’ αυτό και συμμετέχει σε εθελοντικές δράσεις, σε πολιτιστικούς συλλόγους, κ.α.)

Αδύνατα σημεία:
Έλλειψη συνεδριακών εγκαταστάσεων για οργανωμένο συνεδριακό τουρισμό
Σχόλιο: αυτό δεν είναι ακριβές. Υπάρχουν τουλάχιστον 2 καταλύματα που έχουν τέτοιους χώρους: ένα κατάλυμα στο Λεφόκαστρο (όπου κάνουν γιόγκα) και η «Λαγού Ράχη» στο Λαύκο.

SWOT: Εξωοικιστικός χώρος – Παράκτιο μέτωπο
Δυνατά σημεία:
Μεγάλο παράκτιο μέτωπο στον Παγασητικό κόλπο και στο Αιγαίο
Σημαντικός αριθμός παραλιών με διαφορετικά χαρακτηριστικά
ΣΧΟΛΙΟ: Και τα δύο είναι σωστά. Όμως στα αδύνατα σημεία δεν αναφέροντα τα εξής:
• οι περισσότερες παραλίες είναι μικρές (άρα έχουν και μικρή χωρητικότητα)
• λίγες είναι αμμώδεις και πολλές έχουν βραχώδη βυθό με βρύα που τις κάνει επικίνδυνες για μικρά παιδιά
• πολλές (όχι λίγες) και κυρίως στο νότιο τμήμα του Δήμου έχουν δύσκολη πρόσβαση και κυρίως από το Αιγαίο: Μικρό, Αγία Βάσω, Χονδρή Άμμος, Λύρη, Θεοτόκου, Μουρτιάς, Βρωμονέρι, Ζάστενη, Καστρί, Κομμός, Ποτόκι
• το οδικό δίκτυο που οδηγεί στις παραλίες σε πάρα πολλά σημεία του είναι στενό (δεν διασταυρώνονται εύκολα 2 ΙΧ), δεν έχει ρείθρα και σε κάποιες περιπτώσεις έχει «φαγώματα» δεξιά και αριστερά από τη βροχή που το κάνει επικίνδυνο για όσους δεν το γνωρίζουν, έχει απότομες στροφές και μεγάλες κλίσεις.
Αξιόλογο τοπίο
Πράγματι το τοπίο είναι εξαιρετικό αλλά κινδυνεύει τόσο από την αστική διάχυση όσο και από τις ΑΠΕ.
Περιορισμένη διάχυση χρήσεων στον εξωοικιστικό χώρο στο παράκτιο μέτωπο ΣΧΟΛΙΟ: Η εκτός σχεδίου δόμηση είναι πράγματι περιορισμένη αν συγκρίνει κανείς με τις Κυκλάδες ή τη Χαλκιδική. Δεν είναι όμως καθόλου περιορισμένη αν συγκρίνει κανείς με την εικόνα του Πηλίου πριν από 25 χρόνια ή ακόμη και πριν από 13 χρόνια. Ενδεικτικά παραθέτουμε εικόνες Google Earth για την Κορώπη και το Χόρτο (2015-2024). Φαίνεται η οικιστική επέκταση εκτός οικισμού. Ακόμη και τώρα, πολλοί ιδιοκτήτες με παλιές άδειες σπεύδουν να ολοκληρώσουν το σκελετό πριν το τέλος 2025 για να μην τις χάσουν. Η αστική διάχυση πρέπει να ελεγχθεί πάση θυσία, καθώς συμβάλει στη διάβρωση και ερημοποίηση των εδαφών, αυξάνει τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών, και αυξάνει τα έξοδα παροχής υπηρεσιών ύδρευσης και συλλογής απορριμμάτων. Την ίδια στιγμή, μέσα στους οικισμούς υπάρχουν υφιστάμενα κτήρια που καταρρέουν.

Ευκαιρίες
Αύξηση της προσβασιμότητας στο παράκτιο μέτωπο
ΣΧΟΛΙΟ: Δεν αποτελεί ευκαιρία αλλά στόχο πολιτικής. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να διατυπωθεί καλύτερα. Το ζητούμενο δεν είναι να διανοιχθούν λεωφόροι ώστε να καταφθάνουν ορδές τουριστών στις παραλίες. Άλλωστε πού θα χωρέσουν? Πού θα παρκάρουν? Ούτε είναι ζητούμενο να ισιώσουμε τους φιδωτούς δρόμους της περιοχής. Για ποιο λόγο? Για να τρέχουν όλοι περισσότερο και να έχουμε ατυχήματα? Το ζητούμενο είναι η βελτίωση των χαρακτηριστικών ασφαλείας του υπάρχοντος οδικού δικτύου, δηλαδή: τοπικές διαπλατύνσεις ώστε να διασφαλίζεται παντού ικανό πλάτος για να διασταυρώνονται 2 ΙΧ, κατασκευή ρείθρων και τεχνικών έργων ώστε οι έντονες βροχές να μην διαβρώνουν τους δρόμους στα πλάγια και να περιοριστεί ο κίνδυνος απώλειας μεγάλων τμημάτων του ασφαλτοτάπητα όπως έγινε με τον Daniel στο δρόμο προς Μικρό, στο δρόμο προς Πλατανιά, στο δρόμο προς Τρίκερι, και αλλού. Τέλος χρειάζονται προστατευτικές μπάρες σε πολλά σημεία του οδικού δικτύου που σήμερα απουσιάζουν.
Συντήρηση και επέκταση των λιθόκτιστων καλντεριμιών ΣΧΟΛΙΟ: Δεν είναι ευκαιρία αλλά στόχος. Ο Δήμος Νοτίου Πηλίου δεν διαθέτει τη δυναμικότητα ή την οργάνωση για να μπορεί να συντηρεί το δίκτυο των καλντεριμιών. Μέχρι τώρα, την περισσότερη δουλειά την έχουν κάνει εθελοντικές ομάδες (με κυριότερη τους Φίλους των Καλντεριμιών friends of the Kalderimi) ενώ ο Δήμος είναι σχεδόν απών από κάθε προσπάθεια συντήρησης του δικτύου (οι αναθέσεις που έχουν γίνει στο παρελθόν μόνο σε κάτι σημάνσεις έχουν καταλήξει). Η μεγάλη ανάγκη δεν είναι η επέκταση των καλντεριμιών. Υπάρχει ένα εκτεταμένο δίκτυο ήδη από το 19ο αιώνα που χτίστηκε από Ηπειρώτες μαστόρους. Το πρόβλημα είναι η συντήρηση του δικτύου αυτού καθώς η βλάστηση δεξιά και αριστερά κάθε χειμώνα και άνοιξη προσπαθεί να τα «καταπιεί» ενώ οι έντονες βροχοπτώσεις ενίοτε προκαλούν διάβρωση σε συγκεκριμένα σημεία τα οποία μετά χρειάζονται ανακατασκευή από ειδικευμένους μαστόρους.
Διερεύνηση κατασκευής μικρών και μεσαίων φραγμάτων, λιμνοδεξαμενών κλπ., επιπρόσθετων έργων για τη συγκράτηση των ορεινών εδαφών και την αντιπλημμυρική προστασία των πεδινών περιοχών ΣΧΟΛΙΟ: Δεν είναι ευκαιρία αλλά στόχος. Σε κάθε περίπτωση είναι σωστή η τοποθέτηση, καθώς χρειάζονται σε πολλά ρέματα (και κυρίως σε σημεία με μεγάλες κλίσεις) μικρά ανασχετικά φράγματα για να ανακόπτουν τη δύναμη του νερού και να συγκρατούν φερτά υλικά. Τέτοια μικροφράγματα υπήρχαν παλιότερα (διατηρούνται κάποια στο δρόμο Μηλίνας-Χόρτου στο σημείο με γεωγραφικό πλάτος 39°10'56.50"Β και μήκος 23°13'20.70"Α), όμως λόγω μη συντήρησης τα περισσότερα έχουν εξαφανιστεί.
Η κατασκευή λιμνοδεξαμενών για την αποθήκευση νερού χρειάζεται προσεκτική γεωλογική μελέτη (ήδη το Παναγιώτικο χάνει σημαντικό όγκο νερού, λόγω ρήγματος) αλλά και τεχνικο-οικονομική μελέτη. Ίσως πιο σημαντικό θα ήταν να κατασκευαστούν (σε σημεία με χαμηλά υψόμετρα λεκάνες εκτόνωσης των ρεμάτων (δηλ. προσωρινής αποθήκευσης νερού κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων) ώστε να αποφεύγονται οι πλημμύρες στους οικισμούς (π.χ. Πλατανιάς, Μηλίνα, κ.α.).
Αυτό είναι πολύ πιο σημαντικό από λιμνοδεξαμενές για υδρευτικούς σκοπούς.
Υλοποίηση έργων για την κάλυψη του υδατικού ελλείμματος και την αναβάθμιση των υδατικών πόρων
ΣΧΟΛΙΟ: το πρόβλημα της περιοχής σχετίζεται περισσότερο με διαχειριστικές αδυναμίες του Δήμου, παρά με έλλειμμα σε υδατικούς πόρους. Για παράδειγμα: δεν υπάρχει υπηρεσία ύδρευσης στο Δήμο που να έχει ειδικευμένους υδραυλικούς και ηλεκτρολόγους που να έχουν διαρκώς τον έλεγχο των δεξαμενών και των αντλητικών συστημάτων.
Στις παραλίες έχουν τοποθετηθεί σχεδόν παντού κοινόχρηστα ντους. Δεν υπάρχει μηχανισμός που να περιορίζει την άσκοπη κατανάλωση νερού (ενίοτε κάποια παιδιά παίζουν με το νερό ή αφήνουν τη βρύση ανοιχτή). Επίσης, στα αλιευτικά καταφύγια υπάρχει παροχή νερού αλλά το νερό δεν χρεώνεται, με αποτέλεσμα να γίνεται αλόγιστη χρήση (κυρίως από ιδιοκτήτες ιστιοφόρων) για το πλύσιμο των σκαφών). Τέλος, οι χρεώσεις για το νερό είναι χαμηλές σε σχέση με άλλους Δήμους και έτσι δεν υπάρχει κανέναν κίνητρο για εξοικονόμηση. Πριν λοιπόν αρχίσουμε να προτείνουμε νέες υδρευτικές υποδομές (που είναι ακριβές) θα πρέπει πρώτα να γίνει ένα «νοικοκύρεμα» στο Δήμο.

SWOT: Οργανωμένοι υποδοχείς παραγωγικών δραστηριοτήτων
Όλη η ενότητα είναι άστοχη καθώς δεν υπάρχει καμία ανάγκη για οργανωμένους υποδοχείς Εκτός από την περίπτωση της Αργαλαστής). Οι μεταποιητικές μονάδες είναι λίγες και διάσπαρτες και δεν είναι οικονομικά εφικτό να συγκεντρωθούν σε έναν χώρο. Η ενότητα θα πρέπει να φύγει ή να διαπιστώνει ότι δεν υπάρχει ανάγκη.
SWOT: Οικιστικοί υποδοχείς
Ακύρωση των ορίων οικισμών του Πηλίου με την Απόφαση ΣτΕ 1268/2019 με αποτέλεσμα την μη δυνατότητα οικοδόμησης δημιουργώντας κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα ΣΧΟΛΙΟ: η ακύρωση των ορίων των οικισμών δεν αποτελεί πρόβλημα καθώς είχαν οριοθετηθεί με τα ευρύτερα δυνατά όρια (τα όρια περνούσαν από απομακρυσμένες καλύβες και όχι από τα πραγματικά συνεκτικά όρια του οικισμού). Σε πολλές περιπτώσεις και σε άλλους Δήμους της Χώρας, η οριοθέτηση έδινε συνολική έκταση 3 ή 4 φορές μεγαλύτερη από τον ίδιο τον οικισμό και συνέβαλε στη σταδιακή εξάπλωση του οικισμού με χαμηλές όμως οικιστικές πυκνότητες που αυξάνουν το κόστος κατασκευής και συντήρησης των δημόσιων υποδομών (δρόμοι, οδοφωτισμός, ύδρευση). Άλλωστε η δόμηση μέσα στο συνεκτικό τμήμα των οικισμών συνεχίζει να γίνεται μετά από αυτοψία της ΥΔΟΜ Βόλου και εγκρίσεις του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής.
Αντιθέτως, η εκπόνηση ρυμοτομικών σχεδίων (στους περισσότερους οικισμούς που δεν έχουν) και η θεσμοθέτηση κυκλοφοριακών ρυθμίσεων είναι πολύ σημαντικά θέματα. Οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις μάλιστα είναι πολύ σημαντικό θέμα καθώς δεν υπάρχουν απαγορεύσεις διέλευσης κυκλοφορίας στους λιθόστρωτους δρόμους, ούτε μονοδρομήσεις (παρά το μικρό πλάτος) και φυσικά ούτε ζώνες απαγόρευσης στάθμευσης. Ως αποτέλεσμα, πολλές φορές δεν μπορεί να διέλθει κάποιο όχημα κοινής ωφέλειας είτε γιατί διασταυρώνεται με κάποιο ΙΧ που κινείται ανάποδα ή διότι κάποιος είναι «σταθμευμένος» στη μέση του δρόμου.
Η υπάρχουσα κατάσταση στα πυκνοδομημένα τμήματα των οικισμών ενδέχεται να περιορίσει σημαντικά τις επιλογές χωροθέτησης αναγκαίων ΚΦ εντός των οικιστικών περιοχών. ΣΧΟΛΙΟ: ο Δήμος έχει στην ιδιοκτησία του χώρους που δεν τους αξιοποιεί ο ίδιος – διότι δεν έχει την επάρκεια να τους συντηρεί και να τους διαχειρίζεται – και αντ’ αυτού τους δίνει σε άλλους φορείς. Παραδείγματα: α) το μοναστήρι της Πάου έχει δοθεί στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (εδώ και πολλά χρόνια) για ερευνητικούς σκοπούς. Αντ’ αυτού έχει γίνει παραθεριστική κατοικία για τους καθηγητές, και μια μικρή πολιτιστική δραστηριότητα στο τέλος Αυγούστου. Β) το κτήριο όπου στεγάζεται το τοπικό ιατρείο Λαύκου, έχει και κατοικία στον όροφο. Ολόκληρο το κτήριο έχει δοθεί στην υγειονομική Περιφέρεια αλλά χρησιμοποιείται μόνο το ισόγειο ως ιατρείο. Ο όροφο παραμένει κλειδωμένος.
γ) Υπάρχει ολόκληρο κτήριο στο Λαύκο (πάνω στον κύριο δρόμο προς Πλατανιά) που έχει δωρισθεί στο Δήμο από κάτοικο για να γίνει κέντρο ημέρας/βιλβιοθήκη για τα παιδιά. Παραμένει κλειστό και αχρησιμοποίητο. δ) το πρώην Δημαρχείο Λαύκου έχει πολλούς χώρους που απλά γεμίζουν με άχρηστα πράγματα και δεν χρησιμοποιούνται. Υπάρχουν πολλά περισσότερα παραδείγματα. Πριν βγάλετε συμπεράσματα για την επάρκεια χώρων για ΚΦ, ζητήστε μια καταγραφή (inventory) από το Δήμο τόσο σε όλους τους οικισμούς όσο και στον εξωαστικό χώρο της ακίνητης περιουσίας στην κατοχή του.

SWOT: Μεταφορές και τεχνικές υποδομές
Δύσκολοι, στενοί δρόμοι στο οδικό κύκλωμα του Πηλίου
κυρίως στις Δ.Ε Μηλεών , Καλαμάκι , Βυζίτσας ΣΧΟΛΙΟ: θα πρέπει να γίνει από την μελέτη πιο αναλυτική καταγραφή. Υπάρχουν πολύ περισσότεροι δρόμοι που έχουν σοβαρό πρόβλημα στενότητας μέσα στους οικισμούς (π.χ. ο δρόμος που περνάει από το Μετόχι ή το Καλαμάκι) με αποτέλεσμα να περνάει οριακά το λεωφορείο του ΚΤΕΛ ή περιπτώσεις δρόμων που καταλήγουν σε αδιέξοδο (όπως π.χ. στο Προμύρι) όπου εάν παρκάρει έστω και ένα αυτοκίνητο σε άσχημη θέση το λεωφορείο δεν μπορεί να στρίψει και να φύγει.
Αδιάνοικτος παραλιακός δρόμος σε παραθαλάσσιους οικισμούς π.χ. Κάλαμος , Λεφόκαστρο , Πάου ΣΧΟΛΙΟ: κάθε πρόταση διάνοιξης παραλιακών δρόμων σε μια περιοχή με το δύσκολο ανάγλυφο του Ν. Πηλίου είναι ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΗ. Άλλωστε τέτοιοι δρόμοι θα χρησιμοποιούνται μόνο κατά τη θερινή περίοδο η οποία είναι πολύ σύντομη για το Ν. Πήλιο και επομένως – με τεχνικο-οικονομικά κριτήρια – δεν δικαιολογείται η κατασκευή τους. Άλλωστε για λόγους έκτακτης ανάγκης (π.χ. εκκένωση) υπάρχει εκτεταμένο δίκτυο χωματόδρομων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν.