Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η πλειοψηφία της επιφάνειας του Δήμου Ορχομενού καλύπτεται από καλλιεργούμενες εκτάσεις, στοιχείο που χαρακτηρίζει τον Δήμο κυρίως ως αγροτικό. Επίσης ο Δήμος καλύπτεται σε ποσοστό περίπου 34% από δάση και μόλις 1,17% αφορά την αστική οικοδόμηση. Η χρησιμοποιούμενη γεωργική έκταση του Δήμου φτάνει τα 158.000 στρέμματα, που αντιστοιχεί σε ποσοστό ίσο με το 37,7% της συνολικής του έκτασης. Η καλλιεργούμενη έκταση αφορά κυρίως ετήσιες καλλιέργειες σε ποσοστό περίπου 90,00% και δευτερευόντως δενδρώδεις σε ποσοστό 6,65%. Η γεωργική γη του Δήμου περιλαμβάνει κυρίως ετήσιες καλλιέργειες. Το μεγαλύτερο μέρος της καλύπτεται από εκτάσεις με καλλιέργειες βάμβακος και σιταριού. Πολύ σημαντική είναι και η παραγωγή ελαιολάδου, ενώ υπάρχουν ακόμα εκτάσεις οπωροκηπευτικών και σιτηρών, καθώς και αμπέλια. Η κτηνοτροφία αποτελεί τη δεύτερη σημαντικότερη περιοχή δραστηριότητας του πρωτογενούς τομέα. Οι βοσκότοποι καταλαμβάνουν 33.900 στρέμματα. Αυτό σημαίνει ότι η κτηνοτροφική γη αποτελεί το 8,10% της έκτασης του Δήμου Ορχομενού.

Στο Δήμο Θηβαίων σε γενικές γραμμές η διάρθρωση του χώρου και η χρήση της γης ανταποκρίνεται στο συμπαγές πρότυπο ανάπτυξης της κατοίκησης και των οικισμών με βάση τους συνεκτικούς πυρήνες των «ιστορικών» οικισμών της περιοχής (Θήβα και οικισμοί πριν το 1923) και τα δίκτυα επικοινωνίας τους μεταξύ και με τον «έξω» απ’ αυτούς ευρύτερο χώρο (Αθήνα – Χαλκίδα – Λιβαδειά – Λαμία κλπ.). Στο πρότυπο αυτό, γύρω από τους οικισμούς επικρατεί η γεωργική δραστηριότητα και οι φυσικές, ορεινές «δασικού τύπου» ή υδάτινες, περιοχές. Η σημαντικότερη παρέκκλιση στο γενικό αυτό κανόνα αφορά τις εκτεταμένες γραμμικές αναπτύξεις βιομηχανικών παραγωγικών εγκαταστάσεων κατά μήκος των «εθνικών οδικών αξόνων» που συνδέουν την περιοχή με την Αθήνα και αποτελούν τους εύκολους διαδρόμους «διάχυσης» της Μητροπολιτικής Αθήνας και ιδιαίτερα των αξόνων που συγκλίνουν στην πόλη της Θήβας. Το οικιστικό σύστημα του Δήμου λειτουργεί με αστικό κέντρο την πόλη της Θήβας και περιφερειακούς όλους τους λοιπούς οικισμούς. Η λειτουργία των οικισμών σε σχέση με την πόλη της Θήβας εμφανίζει μικρές διαφοροποιήσεις και τείνει να εξελίσσεται σε προαστιακού τύπου λειτουργία. Η κυρίαρχη χρήση γης στο Δήμο είναι η γεωργική χρήση και μάλιστα οι ετήσιες καλλιέργειες που καταλαμβάνουν το σύνολο των πεδινών εκτάσεων και τους μαλακούς λόφους του Δήμου ιδιαίτερα στο Θηβαϊκό Πεδίο και επεκτείνονται σταδιακά στις χαμηλές υπώρειες του όρους Ύπατο και το Μοσχοπόδι.