Δήμος Αγαθονησίου
Στο Αγαθονήσι υπάρχουν δύο οικισμοί, το Μεγάλο Χωριό και το Μικρό Χωριό, οι οποίοι βρίσκονται στο νότιο και κεντρικό τμήμα του νησιού. Το λιμάνι του νησιού, περιοχή του Αγίου Γεωργίου, αποτελεί τμήμα της ευρύτερης ανάπτυξης του Μεγάλου Χωριού.
Το όριο των ανωτέρω οικισμών καθορίστηκε με το ΦΕΚ 458/Δ/1989, ενώ το Μεγάλο Χωριό έχει κηρυχτεί και ως παραδοσιακός σύμφωνα με το Π.Δ. της 13-11-1978 (ΦΕΚ 594/Δ/1978).
Το σύνολο του εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμών χώρου του νησιού, ορίζεται βάσει του Π.Δ. της 10-5-2002 (ΦΕΚ 402/Δ/2002) «Χαρακτηρισμός των νησιών Κίμωλος, Δονούσα, Αγαθονήσι, …, Θύμαινα ως περιοχών που έχουν ανάγκη από ιδιαίτερη προστασία και καθορισμός περιορισμών και ειδικών όρων δόμησης στις εκτός σχεδίου και εκτός οικισμών περιοχές αυτών».
Δήμος Πάτμου
Η νήσος Πάτμος λόγω του μεγέθους και της μορφολογίας δεν έχει εκτεταμένο οικιστικό δίκτυο. Σημαντικό ρόλο στην οικιστική ανάπτυξη του νησιού είχε το γεγονός ότι παραχωρήθηκε το 1088 στην εκκλησία, η οποία παραχωρούσε τμήματα γης για κατοίκηση και καλλιέργεια. Μέχρι και σήμερα ο ρόλος της εκκλησίας και η λειτουργία της Μονής του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου επηρεάζουν την ζωή και την εξέλιξη του νησιού.
Η Πάτμος αποτελείται από τους οικισμούς Κάμπο, Σκάλα, Χώρα Πάτμου και Γρίγος. Στο Δήμο Πάτμου ανήκουν τα νησιά Αρκοί και Μάραθος, τα οποία έχουν από έναν οικισμό.
Η Χώρα της Πάτμου και ο οικισμός των Αρκιών, ο οποίος ανήκει στο ομώνυμο νησί, έχουν κηρυχθεί ως παραδοσιακοί οικισμοί με το Π.Δ. της 13/11/1978 (ΦΕΚ 594/Δ/1978).
Ο οικισμός της Χώρας Πάτμου είναι προϋφιστάμενος του 1923, ενώ οι υπόλοιποι οικισμοί είναι οριοθετημένοι με Απόφαση Νομάρχη: Σκάλα (ΦΕΚ 558/Δ/1977), Γρίγος (ΦΕΚ 558/Δ/1977) και Κάμπος 192/Δ/1994).
Για την προστασία του εξωαστικού και περιαστικού χώρου της νήσου Πάτμου έχει οριστεί Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου – Ζ.Ο.Ε.- (ΦΕΚ 621/Δ/2001, όπως τροποποιήθηκε με το ΦΕΚ 991/Δ/2001) η οποία ορίζει τους όρους και περιορισμός της δόμησης εφαρμοζόμενους σε επιμέρους ζώνες. Για την περίπτωση των Αρκιών στις εκτός σχεδίου και εκτός των ορίων οικισμού, η δόμηση διέπεται από τις διατάξεις του Π.Δ της 17-5-2002 (ΦΕΚ 402/Δ/17-5-2002), όπου το σύνολο του νησιού ορίζεται ως περιοχή που χρήζει ειδικής προστασίας.
Δήμος Λειψών
Ο μοναδικός κατοικήσιμος οικισμός του Δήμου είναι οι Λειψοί, οι οποίοι βρίσκονται στο μέσο περίπου του νησιού, στο νότιο τμήμα του, σε ένα φυσικό κόλπο.
Ο οικισμός των Λειψών είναι οριοθετημένος σύμφωνα με το ΦΕΚ 130/Δ/1994.
Στις εκτός σχεδίου και εκτός των ορίων οικισμού περιοχές των Λειψών, η δόμηση διέπεται από τις διατάξεις του Π.Δ της 17-5-2002 (ΦΕΚ 402/Δ/17-5-2002), όπου το σύνολο του νησιού ορίζεται ως περιοχή που χρήζει ειδικής προστασίας.
Δήμος Καλυμνίων
Πρωτεύουσα του νησιού είναι η Κάλυμνος (ή Ποθαία), η οποία βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του νησιού. Για πολλούς αιώνες πρωτεύουσα του νησιού υπήρξε η Χώρα, η οποία λόγω της οικιστικής ανάπτυξης έχει ενοποιηθεί με τον οικισμό της Καλύμνου. Η οικιστική επέκταση συνεχίζεται και προς τους οικισμούς Πάνορμο - Μυρτιές - Μασούρι.
Για την Κάλυμνο υπάρχει θεσμοθετημένο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του ν. 1337/83 (ΦΕΚ 615/Δ/1987).
Στο Δήμο Καλυμνίων υπάρχουν οι οριοθετημένοι οικισμοί: Αργινώντα, Βοθύνοι, Τέλενδος (ΦΕΚ 1256/Δ/1987), Βλυχάδια (ΦΕΚ 531/Δ/1988), Άργος, Σκαλιά (ΦΕΚ 1253/Δ/1978), Βαθύς (ΦΕΚ 1261/Δ/1987), Εμπορειός (ΦΕΚ 1254/Δ/1987), Πάνορμος, Μυρτιές – Καμάρι (ΦΕΚ 553/Δ/1990), και Ψέριμος (ΦΕΚ 751/Δ/1994)
Ως παραδοσιακοί έχον κηρυχθεί οι οικισμοί: Κάλυμνος, Βαθύς, Τέλενδος, Ψέριμος (ΦΕΚ 594/Δ/1978), Αργινώντα, Άργος, Βοθύνοι, Εμπορειός, Καμάρι, Μυρτιές, Πάνορμος και Σκαλιά (ΦΕΚ 694/Δ/1980). Σύμφωνα με το ΦΕΚ 694/Δ/1980 ως παραδοσιακοί έχουν κηρυχθεί και οι οικισμοί Μασσούρι και Χωριό, οι οποίοι δεν αναφέρονται στην απογραφή της ΕΛ.ΣΤΑΤ. του 2011, καθώς ουσιαστικά αποτελούν μια οικιστική ενότητα με τους οικισμούς Μυρτιές και Κάλυμνο αντίστοιχα.
Στις εκτός σχεδίου και εκτός των ορίων οικισμού περιοχές των νησιών Τέλενδος και Ψέριμος, η δόμηση διέπεται από τις διατάξεις του Π.Δ της 17-5-2002 (ΦΕΚ 402/Δ/17-5-2002), όπου το σύνολο του νησιού ορίζεται ως περιοχή που χρήζει ειδικής προστασίας.
Δήμος Λέρου
Για τον Δήμο Λέρου έχει εγκριθεί Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του ν.2508/97, σύμφωνα με το ΦΕΚ 8/ΑΑΠ/2009. Σύμφωνα με το ΓΠΣ, η πολεοδομική οργάνωση του νησιού περιλαμβάνει τρεις Πολεοδομικές Ενότητες: Ι. Αγίας Μαρίνας, με τις υποενότητες Αγία Μαρίνα, Πλάτανος, Παντέλι, Βρωμόλιθος και Κριθώνι, ΙΙ. Λακκίου, με τις υποενότητες Λακκί, Άγιος Ιωάννης Θεολόγος και Καμαράκι, Μύλοι – Πλάκα, και Τεμένια, και ΙΙΙ. Καμάρας με τις υποενότητες Καμάρα, Κόκκαλη και Γούρνα, καθώς και τέσσερις ανεξάρτητους οικισμούς: Αλίνδων, Ξηρόκαμπου (περιλαμβάνεται το Κεντρικό Θεραπευτήριο Λέρου), Παρθενίου και Δρυμώνα.
Για τον οικισμό Αγία Μαρίνα υπάρχει εγκεκριμένη πολεοδομική μελέτη των πολεοδομικών ενοτήτων Πλάτανος - Πεντέλι και Αγ. Μαρίνα - Κριθώνη (ΦΕΚ 276/Δ/1991). Ενώ οι οριοθετημένοι οικισμοί με Απόφαση Νομάρχοι είναι οι εξής: Κόκκαλη, Ξηρόκαμπος, Δρυμώνας (ΦΕΚ 892/Δ/1987), Γούρνα, Καμάρα (ΦΕΚ 900/Δ/1987), Τεμένια (ΦΕΚ 898/Δ/1987), Αλίνδα, Παρθένι (ΦΕΚ 895/Δ/1987).
Ως παραδοσιακοί έχον κηρυχθεί οι οικισμοί: Αλίνδα, Αγία Μαρίνα, Λακκί και Παρθένι (ΦΕΚ 594/Δ/1978).
